Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Yenipazar/Novipazar (1611-1682) » Boşnak HaberBoşnak Haber

24 Şubat 2024 - 10:31

Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Yenipazar/Novipazar (1611-1682)

Evliya Çelebi  Seyahatnamesinde Yenipazar/Novipazar (1611-1682)
Son Güncelleme :

11 Aralık 2023 - 22:28

EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNAMESİ’DE YENİPAZAR/NOVİ PAZAR (1611-1682)
Yenipazar kasabası, üç vilayetin sınırlarının birleştiği noktada bulunuyor. Ve burada yedi nehir aktığı için toprakları çok verimli.
 
40-50 mahalle var. Mahallelerin adları: Karamahala, Hacı İbrahimefendi’nin mahallesi, Mahala Zülfikarzade Mahmud aga, Yeleç mahala, Mahala Terike bazar (Mahala Jitni trg) ve İsa begova mahala.
 
Camiler: Orada 23 cami var. Altun [‘alem] camii/altın alemli cami) olarak adlandırılan cami, eski bir ibadethanedir ve İstanbul yolu üzerindeki Yeleç mahallesinde bulunuyor. Gazi İsabeg camii, Çitni Meydanı’nda yer almaktadır. Eski Fethiye, kurşun kaplı bir ibadethane. Taş Köprü camii ve Hacı Hurem Camii yakınındaki camiler de dikkate değerdir. Bu camilere ek olarak 11 mescit ve 5 medrese daha bulunmaktadır. Sadece ikisi çok güzel, ustaca yapılmış binalar.
Altun Alem Mosque Novi Pazar
Orada ayrıca, kutsal hadislerin (daru-l-hadis) okutulduğu bir okul ve 11 ilköğretim okulu vardır. Bu 11 sıbyan mektebinin yanı sıra caminin her kurucusu 1 mektep yaptırmıştır.
 
Tekkeler: Taşköprü camisinin yanında iki tekke vardır. Ayrıca 3 eski misafirhane vardır. Başka mahallelerde de dervişler bulunuyor.
 
Çeşmeler: Yaşam kaynağı olarak saf suyun aktığı dokuz çeşme vardır. Bütün bu sular Raşka nehrinden girintilidir. Çarşıda ve çarşıda hayırseverler tarafından susuzluktan ölen Kerbela şehitlerinin ruhları için yaptırılan 40 çeşme daha var.
Novi Pazar se formirao, razvijao i preživio kao grad vakufa
 
Hanlar: Birçok han var. Öne çıkanlar: Frank han (Frank hani), Saraybosna han (Saray han) ve Uzice han; Chorbaciya’nın hanı bir bezistan kasabasıdır. İçinde tüm Hint, Arap ve Fars malları bulunuyor. Murteza Ağa’nın han’ın ve bir meyhanesi vardır. Şeyh İbrahim Efendi’nin hanı da bulunuyor. Bunlar bana tanıdık gelen harika hanlar.
 
Evler: Bodrum katlı ve birinci katta cennet bahçeli 3000 ev bulunmaktadır. Her şey zona kaplı ve iyi durumda.
Konaklar: Öncelikle Saraybosna ve Hercegovaçka yollarını yaptıran Hacı İbrahim efendinin sarayı, köprüler ve hanlar yaptırmıştır. Daha sonra Mahmudçağ Zülfikarzade sarayı. Bu iki konak en ünlüleridir.
 
Çarşılar: 1110 dükkan var. Birçok dükkan asma kilit, çekiç ve diğer silahları üretiyor.
İklim: İklimi çok güzel olduğu için yazları yaz gibi, kışları da kış gibi geçiyor. Bu yüzden insanlar çok sağlıklı ve dirençlidir. Büyük yaştaki insanlar bile çoğunlukla sağlıklı yiğit insanlar olup, yüzleri pembedir. Gençleri pembegüller gibi güzel insanlar
stari Novi Pazar photo - YouTube
Umumi Banyo ve hamamlar: İki hamam vardır. Eski Hamam’ın suyu, havası ve yapısı keyifli ve harika. Ve Yeni Hamam binası da çok güzel.
 
Umumi mutfaklar ve imaretler: İki imaret vardır. Gazze’de Isa-beg’in imaretinde yiyecek, beylere ve fakirlere ücretsiz olarak dağıtılır.
 
Kiliseler: Toplam yedi Sırp ve Latin kilisesi vardır ve Frenk, Yahudi veya Macar kiliseleri yoktur.
Meyve: 48 tür elma ve 35 tür armut vardır. Ekmekleri çok beyaz ve mükemmel.
 
Gezi yerleri çoktur. 10.000 dönüm üzüm bağı var. Şehirden yarım saat uzaklıkta sıcak bir mineral kaplıca (ilidza) bulunmaktadır. Hafız Ahmed Paşa tarafından yaptırılmıştır.
 
Sehirden akan 7 ırmak: Öncelikle Ahşap Köprü’nün önünden bu kasabanın içinden akan Raşka nehrinin kaynağı güney tarafındadır. Arnavutların Bihor kasabasının nahşyelerindeki Peşter platosundaki bir gölden doğar. Daha sonra İbar nehrine akar. Daha sonra Raşka adı altında Jolanitsa nehrine akar. Trnovica nehri, Joşanitsa nehrine akar. Raşka nehrinden dört büyük kol şehrin üzüm bağlarına ve değirmenlerine dökülüyor, böylece bir kol bahçelere ve çitle çevrili bostan tarlalarına gidiyor. Bu yedi nehir birleşir ve Belgrad yolunda Morava’ya akarlar.
Novi Pazar - Nedeljnik Vreme
Novi Pazar Kadılıkları :  Bu şehir üç kadılıkla sınırlanmıştır, bu nedenle üç kadının haftanın her günü bir yere gelmesi adettendir, böylece kasaba yargısal olarak üç kadıya bölünmüştür. Önce Bosna Sancak kadılığı, ardından Trgovişte kadılığı ve ardından Brvenik kadılığı. Bu kadı da Boşnak kadılarındandır. Bu üç kadı gelir (buraya) ve bu kasabanın kadısının bu kasabada bulunması doğal olduğu için dört kadı bir yerde buluşur.
 
Fatih döneminden beri inşa edilen yapı, günümüzde Novi Pazar (Yenipazar) adıyla ünlü bir şeher olmuştur. 100 akçelik kadılık rütbesine sahip saygın bir kadılıktır. Subaşısı mülki idare amiridir (Hakim-i örf). Babıali’nin bir temsilcisi (sipa kethüdasi), bir yeniçeri serdarı, bir pazar nazırı, bir gümrük memuru, bir müftü (şeyhü-l-islam), şerif temsilcisi (nekibu-l-eşraf) ve bir harek komiseri vardır. (haraç ağası).
 
NUSRET SANCAKLI 

YORUM YAP