KARAMURSELİN BOŞNAK KÖYÜ KARAPINAR..
Kocaeli iline 40 km, Karamürsel ilçesine 4 km uzaklıktadır. 2025 yılı istatistiklerine göre toplam 573 kişi yaşamaktadır.Yaklaşık 50 haneden oluşur.
Köyün ismi eski tapu Osmanlı kayıtlarında Şevketiye olarak geçmektedir. Köy halkı Rus-Osmanlı savaşlarında Bosna Hersek’ten göç ederek buraya yerleştirilmiştir. Karapınar köyü çok eskiden gelmektedir. Nereden geldiğine dair bir bilgi elimizde yok. olup Baş pehlivanlardan Mehmet Yılmaz buralıdır.
Köyün iklimi, Türkiye’de Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir. Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Hayvancılık konusunda Karamürsel in en etkin bölgesidir. Özellikle Kurban Bayramları’nda köye olan ilgi inanılmaz derecede artış göstermektedir. Bunun yansıması sonucu Karamürsel de bulunan kasap esnafının %90’ı Karapınarlılar oluşturmaktadır.
Köyün muhteşem konumundan dolayı özellikle İstanbul bölgesinden gelen insanlar sayesinde köyde yeni yapılaşmalar oluşmuş ve köy nüfusunda mevcut köy halkı dışında “İstanbullular” olarak anılan bir nüfus ortaya çıkmıştır. Yaz aylarında daha belirgin bir şekilde İstanbullu nüfusu artış göstermektedir.
Karamürsel köyleri arasında 3 adet camisi ve 3 imamı olan tek köydür. Merkez camisi Karamürsel merkez camisinden daha modern durumdadır.Merkez camiinden başka karşı mahalle camii ve alt mahalle camii vardır.
Karapınar köyü 1999 Depreminden sonra önemli değişiklikler göstermiştir. Özellikle köy halkının Karamürsel’de yaşayan nüfusunun büyük bir bölümü depremden sonra Karapınar Köyü’ndeki arazilerine konutlar ve villalar yaparak köyün çehresinin değişmesine büyük etken olmuşlardır. Doğal olarak bu etki sonucu köyün nüfusunda artış olmuştur. Gelir düzeyi olarak Karamürsel köyleri arasında en üst düzeyde olan köylerden biridir.
BOŞNAKLARIN KÖYE YERLEŞMESİ
1878-1893 yılları arası Boşnaklar Yugoslavya’nın Travnik,Trebinje ve İhlivna’dan gruplar halinde Türkiye’ye göç edip, şimdi kurulu olan yer Pazarköy’e yerleşmişlerdir.Bir kısmını Pazarköy halkından satın alıp bir kısmı devlet arazisine yerleşmiştir. 1893 tarihinde köyde 277 Boşnak iskan ettirilmiştir.İskan olunan aileler Fatımiç (30 Hane),Plaviç (20-30 hane) ve Ştalo aileleridir.1915 yılında 18-35 yaşları arasında erkekler askere alındı. Çoğu şehit oldu. Kayıtları bulunamadı.
KÖYDE BOŞNAK KÜLTÜRÜ
Köy tipik bir Boşnak mahallesidir.Gelenek, görenek ve yemekleri Boşnak börekleri meşhurdur. Köydeki Boşnaklar , kültürlerini korumuşlardır.Köy halkı halen Boşnakça’yı yaygın bir biçimde kullanmaktadır.Düğün ve nişan geleneklerine bakıldığında eskilerden pek birşey kalmadığı görülmektedir.Evlilik deyince daha çok Boşnakların uyguladığı kızın kocaya kaçması görülür.Önceden kır düğünü yapılırdı düğünler çarşambadan başlardı büyük ve yemekli olurdu, Cuma günü ise düğün biter, gelinlik giyilirdi ve davullu zurnalı düğünler olurdu. Düğünlerde içeride kadınlar dışarıda ise erkekler otururdu. Şuan köy düğünleri genelde şehirde salonda yapılır. Onun dışında köyde düğün yapanlar var.
Kadınlar, erkekler aynı ortamda bulunurlar ama oynamada aynı anda oynamazlar erkekler kapıda düğünü izler.
Kız kendi çeyizini hazırlar. Kanaviçe, dantel gibi düğünde çeyiz sermesi yapılır. Çeyizi kızken hazırlarlar ve düğün yaklaşımına eksikler varsa alınır. Eksik olan eşyaları yakınlar hediye alarak tamamlarlar. Çeyiz, düğün yaklaşınca bir ya da iki hafta önce kızın evine konvoy şeklinde çeyiz almaya gelirler. Çeyizi almaya girdiklerinde kadınlarda gelir. Onlara bir şeyler dağıtılır. Çeyizin bulunduğu odanın kapısında para isterler. Kapıyı açmak için bir de kızın çeyiz sandığı vardır. Sandığın üzerine kardeş ya da bir başkası oturur sandıktan para ister kız ve akrabaları da kızın evine gidip çeyizi sererler.
Kına geceleri vardır genelde kız evinin önünde yakılır. Kızı sandalyeye oturtup etrafında insanlar döner şarkılar söylerler. Kızı ağlatmaya çalışırlar kınayı kızın teyzesi yakar kına yakılacağı sırada gelin elini açmaz kaynana gelip altın koyar o zaman elini açar kına yakılır. Testi kırılır, gelinin başından şeker atılır. Oynamaya devam edilir.
Kız odada bekler kapıyı açmazlar. Abisi ya da erkek kardeşi kızın belinden üç kez kırmızı kuşak geçirir ve daha sonra damat tarafı kapıyı açmak ister. Kız tarafından biri kapıda durur ona para verirler. O kişi kapıyı açar.
Damat kızı alır. Kız büyüklerin annenin babanın elini öper evin kapısından çıkmadan dua edilir. Kız evden çıkar. Dua edilir. Damatla birlikte bazen aşağıda davul zurnada olur. Biraz oynanır. Gelin üzerine şeker bozuk para atılır. Çocuklar atılan şekerleri paraları yerden toplar. Daha sonra hep beraber salona geçilir.
Köydeki düğünlerde davul, zurna, def gibi çalgılar çalınır. Düğünlerde çalınan çalgılara göre ayrım yapılmaz. Daha çok davul, zurna, org gibi müzik aletleri kullanılır. Eskiden davul zurna ile oynanırdı. Mızıkayla Boşnak halayları çekilirdi. Akordeon mızıka gibi aletler çalınırdı.Düğün sonrası gelin ve damat kendi evlerine giderler ve orada dini nikâh kıyılır. Gelin geldiğinde başında poğaça diye adlandırılan ekmeğe benzer bir türde poğaça kırılır. Komşular, akrabalar eve toplanır ama gelin bir süre sonra kaynanasıyla gezmeye götürülür. Gelin akrabalara haberli götürülür. Gittiği yerlerde başından aşağı şeker atılır.
Köydeki yer ismi olarak bazı sülalelerinin adları ile isimlendirilir. Örneğin; Bahirova,Zahiroviç,Bavralar ve Hakişler. Aileler mahalleleri adlandırmışlardır. Sunni Baba, Âşıklar Tepesi ve Zaimoviçler isim üzerine bu ismi vermişlerdir yukarı ki mahalleye Babralar denir.
Köyde Boşnak yemeklerinden geleneksel olarak Boşnak böreği livaça (patatesli çörek), yavusa,kulukuşa,poğaça,ijlevak,Boşnak mantısı,Poğaça, Kaldırak, Pokva, Maslina,Obaruşa, Pupa,sütlü böreği-Paruş,Hurmaşitsa ve Kaçamak yapılır.
Oyun olarak ise Boşnak Halayı, Boşnak Çiftetelli ve Payduşka oynanır.
KÖYÜN SOSYAL KÜLTÜREL ÖZELLİKLERİ
Gelenek ve göreneklere bağlılık var. Bunların dışına çıkılamıyor. Bayanlar dış giyimlik ferace giymek zorunda.Düğünler, ziyaretler, asker uğurlama, karşılama, akraba büyüklere saygı misafirperverlik büyüklerle aynı evde yaşama gibi Boşnak adetleri vardır. Bohça âdeti, çeyiz âdeti vardır. Köyden bir kız evlenende damat köyün gençlerine bir miktar para verir (500-600 civarı) bu paraya toprakbastı denir. Yaşlılarda okuma yazma bilmeyenler çok. Köyde her cuma toplantılar olur. Eskiden eğlenceler yapılırdı. Birbirlerinden el işi öğrenirlerdi ve küçük yaşta evlilik vardı.
KÖYDE BULUNAN BOŞNAK AİLELER
Zaimovic,Mrako,Penava,Busovlag,Fatimic,Dudic,Sulkic,Hasanagic,Hokic( Bilgiçler ),Agiç(Daimoviç),Zaimoviç,Ştalo(Şahmanoviç),Biyediç(Dikkuş),Tırgoviç,İsmailoviç,Memişoviç(Bosovljak),Cino,Hajriç,Vraço,Rubiç(Soytürk),Alajbegoviç,Novaliç,Vizok,Seyfiç(Aslanagiç),Nuhbegoviç,Krepek,Begoviç,Bavro,Karaosmanoviç,Mujagiç,Softiç,Avdiç,Karaliç,Jerkoviç,Karabeg,Penava,Bilal( Bilaller ),Naziç( Altınbaş),Koneviç,Pilaviç( Yavuzlar ),Rosiç(Altındeğer),Musiç,Agan,Hociç,Eminoviç,Megiç,Ramiç,Barabezi(Karabeyler),Brizine (Baysağdıçlar),Galaşiçler (Turgutlar),Beçkiç (Turgutlar ),Musalavke ( Güvenaltın ),
(Köye aynı anda çok sayıda aile girdi ve hala soyları devam etmektedir. Güvenaltınlar, Akkuşlar, Akbağlar, Özalaylar, Altınlar, Soyaltınlar, Türkerler)
Hadži İzet Štalo – Karabunar’ın Sessiz Efsanesi
Doğum Yeri: Karapınar (Karabunar), Karamürsel
Köken: Travnik, Bosna-Hersek
Türkçe Soyadı: Özbağ
Meslek: Taş ustası, zanaatkâr
Eşi: Laz kökenli Türk vatandaşı, Rize’den
Akrabalıklar: Bacanağı Hasan Çeker (Ispirli restoranının sahibi)
Hadži İzet Štalo, Karamürsel’in Karabunar köyünde yaşayan, hem fiziksel gücüyle hem de köklü geçmişiyle tanınan önemli bir Boşnak büyüğüdür. 80 yaşını geçmiş olmasına rağmen dimdik duran, güçlü yapısı ve özellikle büyük, kemikli elleriyle dikkat çeker. Tokalaşma âdeti dillere destandır; öyle ki, daha önce kendisiyle tanışanlar güçlü el sıkışına karşı önlem alınmasını tavsiye eder.
Kökeni, 19. yüzyılın ortalarında Travnik’ten Anadolu’ya göç eden ilk Boşnak ailelerden biri olan Štalo ailesine dayanır. Ailenin atası olan Süleyman Štalo, 1853 yılında Travnik’te doğmuş, daha sonra Osmanlı topraklarına göç ederek Karamürsel’in Karabunar köyüne yerleşmiştir. Bu köyde yerleşik ilk Boşnak ailelerden biri oldukları bilinmektedir. Ailede geleneksel olarak Süleyman ve İbrahim isimleri nesiller boyunca tekrarlanmıştır.
İzet’in babası İsmail, dedesi İbrahim’dir. Aile bağları güçlüdür; örneğin, Karamürsel’in tanınmış simalarından Mustafa Čičekfidan’ın annesi, Štalo ailesinden Huseyin Štalo’nun kız kardeşidir.
İzet Štalo’nun zanaatkârlığı, özellikle taş işçiliği ve cami inşaatlarıyla öne çıkar. Karabunar’daki büyük köy camisinin inşasını yalnızca üç işçisiyle birlikte altı ay gibi kısa bir sürede tamamlamıştır. Ustalığı kadar çalışkanlığı ve inancı da çevresindekiler tarafından büyük saygıyla anılmaktadır.
İzet’in anlatımları, Boşnak-Türk kültürel belleğini canlı tutan önemli sözlü tarihlerden biridir. Onun aktardığı bir hikâye, köyün tarihine derin izler bırakmıştır: 35 yıl Rusya’da esir kalan ve orada evlenerek iki çocuk sahibi olan Haso Zaimović’in dönüş hikâyesi… Haso’nun anlattığı paletli iş makineleri, köy halkı tarafından delilik sanılmış, fakat yıllar sonra Karabunar yol inşaatı başladığında onun haklılığı anlaşılmıştır. Bu olay üzerine köylüler, Haso’nun mezarını ziyaret ederek kendisinden helallik dilemişlerdir. İzet’in bu tür hikâyelere olan hâkimiyeti, onun sadece bir zanaatkâr değil, aynı zamanda yaşayan bir hafıza olduğunu da göstermektedir.
Aile olarak Štalo’lar, zamanla Türk toplumuna entegre olmuş, bazı üyeleri Türk soyadı olarak “Özbağ” ismini almıştır. Eşi, Karadeniz’in Rize bölgesinden Laz kökenli bir Türk’tür. Aile bağları, kültürel çeşitlilik ve dayanışma ile güçlenmiştir.
Hadži İzet Štalo, yalnızca geçmişin değil, aynı zamanda bugün hâlâ yaşayan bir kültürel mirasın temsilcisidir. Sessiz, gösterişsiz ama vakur duruşuyla Karabunar’ın yaşayan efsanesidir.
Kaynaklar:
– Mustafa Çiçekfidan Facebook sayfası
-wikipedi
-Boşnakların Türkiye’ye Göçleri,Fahriye Emgili
-http://www.karamursel.gov.tr/kurumlar/karamursel.gov.tr/Hizmetler/Projeler/1-Derleme/Dokuman/karapinar_mah2.pdf
-nufusune.com
– https://www.facebook.com/zlatkobos
