ÇAKMAKLI KÖYÜ BOŞNAKLARI
Çakmaklı Köyü İzmir Aliağa ilçesine bağlı kırsal bir mahalledir. Köyün isminin burada bulunan çakmaklardan geldiği ileri sürülür. Köyün Aliağa ilçesine uzaklığı 11 km İzmir’e ise 59 km’dir.
Daha önceleri İzmir ili Foça ilçesine bağlı olan köy, 21 Ocak 1982 tarihinde, yeni kurulan Aliağa ilçesine bağlanmıştır. 1984 yılında Büyükşehir olan İzmir’de, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köy ve beldelerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aliağa Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
2024 verilerine göre nüfusu 844 olan köyde 144 hane vardır. Köy daha ziyade bir tatil kasabası gibi. Sokakları İstanbul’da bile nadir görebileceğimiz düzgünlükte parke taşlarıyla kaplıdır. Evleri biraz eski olmakla birlikte 2-3 kattan yüksek ev yok gibidir. Herkes birbirini tanıyor; insanları gayet doğal ve samimidir. Köydeki neredeyse tüm arabaların üstünde Bosna yapıştırmaları var, bir tane de değil üstelik, birkaç tane. Evlerde mobilyalar Bosna yapıştırmalarıyla süslenmiştir. Bu da köy halkının geldiği yer olan Bosna’yı unutmadıklarını ve kültürlerine sahip çıkmak istediklerinin göstergesidir.
BOŞNAKLARIN KÖYE YERLEŞMESİ
Köye Boşnak yerleşiminin hikayesi 1898’e dayanmaktadır. Bu dönemde Avusturya Macaristan imparatorluğu işgalindeki Boşnak halkı anavatan gördükleri Osmanlı’ya doğru harekete geçer. Köye Bosna’nın Krajna bölgesinin Bihaç şehrinin Tsazin, Gata, Brekovitsa köyleri ile Gradişka şehrinin merkezinden ve Orahova,,Liskoviç köylerinden ve Prijedor şehirlerinden gelen aileler yerleşir.Bunun yanında Sarajevo’dan gelenler de vardır.
1900’lü yılların başında önce Selanik’e göçmüşler. Bu göç sırasında çok büyük sıkıntılar çekmişler. Selanik’e geldiklerinde Katerina adlı bir kasabada 300 haneli bir köy kurmuşlar ve burada 3 yıl kalmışlar. Daha sonra da selanik merkeze geliyolar. Birinci Balkan Harbi’nde Selanik işgale uğrayınca 1,5 ay boyunca Selanik’te toplanmışlar. Bir buçuk aylık bu süre içerisinde de çok büyük sıkıntılar çekmişler; camilerde, medreselerde, hayvan barınaklarında yaşamışlar. Selanik’in kaybedilmesi üzerine Osmanlı Devleti’nin gönderdiği gemiyle 1908’de İzmir’e gelmişler. İzmir’de bir yıl süreyle Ödemiş’te kaldıktan sonra bugün yaşadıkları köy olan Çakmaklı’ya yerleşmişler. Bu süreçte Karpuzlu köyü,Menemen Helvacı köyü gibi yerlere de yerleşen Boşnaklar Çakmaklıda Yunanlılar ile yaşadı.Yunan işgali sona erince Karpuzluya giden Boşnaklar tekrar Çakmaklıya yerleşir. Bu Boşnakların göç hikâyesi, göç sırasında yaşadıkları sıkıntılar, zorluklar Türkiye’ye göç eden bütün Boşnak ailelerinin yaşadıklarının adeta aynada birer yansımasıdır adeta.
Köye ilk olarak 10-12 sülale gelip yerleşir. Devlet yunanlılardan kalan ev ve işleyecekleri kadar arazı yardımında bulundu. Daha sonraki süreçte ise Burdaki boşnaklar kendi emekleri ile toprak ve ev sahibi oldu.
Köyde Alčevič,Besič,Bajrič,Balič,Bahtič,Čamćič,Dedič,Elkasović,Fatkič,
Kırlanič,Musič,Nuhič,Rečič,Serič,Sejkič ve Zakučenič sülaleleri yaşamaktadır.
Günümüzde Beşiçlerden iş adamı Zekai Erşan ,askeriyede pilot Sertaç Yavuz( Sejkiç),doktor Celaleddin Gayır,avukat Gülcan Atkın(Fatkiç),Öğretmen Gülçin Atkın,futbolcu Volkan Özcan( Zakuçeniç),futbolcu Kadir Atkın gibi tanınmış Boşnaklar vardır.
Köyde Boşnak Kültürü
Çakmaklı’da en yaşlı insan bile Çakmaklı doğumlu. Yaşlılar Boşnakça da biliyor, orta yaştakilerin bir kısmı Boşnakça bilmiyor, gençlerde ise Boşnakça bilen sayısı çok az. Bundan ötürü olsa gerek köyde yaşayanlar ve özellikle de gençler Boşnak kültürüne adeta “Açlar” Gençler, Boşnakça bilmemelerini bir eksiklik olarak görüyor, haksız sayılmazlar. Boşnak kültürüne olan ilgileri sözlerinin satır aralarından anlaşılıyor. Kültürel kimliklerinin eridiğinin, erimekte olduğunun farkındalar.
Boşnak kültürü köyde yaşatılmaya çalışılmaktadır ama maalesef her Boşnak yöresinde olduğu gibi asimilasyona doğru kendi rızalarıyla gidilmektedir.
Köyde Boşnak yemek kültürü devam ettirilmektedir.Boşnak Böreği,Klukuşa,Livaça,Hurmaşitsa,Kaçamak ve Maslenitsa gibi..
Akraba evliliği olmayan köyde komsu kızı bile alınmaktadır.Gelinlerin yuzde 80 diyebileceğimiz oranda dışardan alınır.Dışardan dediğimiz ya akraba olmayan ya da diğer Boşnaklardan alınır.horoz gediği köyünden ( Arnavut ) gelinleri alınmıştır.Kozbeyli yörüklerden de gelinler alınmıştır.
Kız isteme,kına gecesi,düğün gibi adetlerde eskiler yaşatılmaktadır.
Diğer Boşnak köyleri ile ilişki güzeldir.Birbirileri ile görüşmeleri devam etmektedir.
Köyde okul bulunmakta köyün okuma seviyesi yüksektir.Yaşlılar bile okuma yazma bilmektedirler.
Kaynaklar:
-http://devrimcibosnak.blogspot.com.tr/search?updated-min=2009-01-01T00:00:00-08:00&updated-max=2010-01-01T00:00:00-08:00&max-results=10
-Ümit Zakucenic
-bosnakhaber.com sitesi
-wikipedi
-nufusu.com
