HAYMANA BOŞNAK KESİKKAVAK KÖYÜ
Türkiyeli Boşnaklar serisinde bu kez yolumuz Ankara’nın Haymana İlçesine Boşnak Kesikkavak’a düştü. 2025 yılı nüfusu 61 ‘dir.olan Köy bağlı olduğu Haymana’ya 65 km ,Ankara’ya ise 80 km. uzaklıktadır. Köye Bosna’nın Hersek ve Krayina bölglerinden Boşnak muhacirler iskan edilir.Eski ismi Kadiriye olan Kesikkavak Köyü’nden önce Boşnaklar, Ankara’da oluşturulan Boşnak mahallesine -Hamamönü –yerleştirilir. Arkasından köye başka bir kaynakta yazdığına göre ilk etapta 82 hane yerleşir. Günümüzde 18 hane olmasına karşılık kışın sadece 4 hane kalmaktadır. .Köyde Sarı Boşnak olarak adlandıırlan Hersek ve Bosna kökenli Boşnaklar yaşar.Burası Bizans dönemine kadar geri giden çok eski bir yerleşim geçmişine sahiptir. Daha yakın dönemde Rumlar‟ın da burada yaşadığı bilinmektedir.Kesikkavak arazisi, Boşnakların iskânı sırasında boş bir alan olup, bundan evvel Kadıköy‟ün yaylağı durumundadır.Köy arazisinde oldukça fazla kavağın bulunması, bu kavakların Kadıköy halkı tarafından kesilmesi ve ayrıca burada Boşnak muhacirlerin iskânı nedeniyle bu alana “Boşnak Kesikkavak” adı verilmiştir. Cumhuriyet döneminde ise, milliyet belirteci olan Boşnak kısmı kaldırılarak köy, sadece Kesikkavak olarak anılmaya başlanmıştır.Köyün diğer bir ismi de bazı kaynaklarda Boşnakköy olarak geçiyordu.
Kesikkavak’ta İlk Boşnak Yerleşimi
Boşnak muhacirlerin Ankara’ya iskânı 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi’nin ardındandır. Ankara’ya iskân edilmeye başlayan Boşnakların geldikleri yerler tespit edilebildiği kadarıyla Tuzla, Hersek, Mihyaç, Travnik, Banja Luka (Banaluka), Mostar, Bihke, Krayina ve Saraybosna’dır. Ayrıca 1909 senesinde, günümüzde Karadağ sınırları içerisinde yer alan Kolaşin’den göç eden Boşnaklar da Ankara’ya iskân edilmiştir. Göçler esnasında gemilerle ve karayolu güzergâhını takip ederek Ankara’ya ulaşan muhacirler bulunmaktadır. Boşnakların bir kısmı Belgrad, Niş ve Sofya hattından Edirne üzerinden karayolu ile, bir kısmı ise Adriyatik kıyısındaki limanlardan gemilerle İzmir ve İstanbul’a sevk edilmiştir. Kolaşin’den sürülen Boşnaklar deniz yolu ile İstanbul’a ulaşmıştır. Bunların bir kısmı iskân için gemilerle Adana’ya, bir kısmı ise Merzifon’a sevk edilmiştir. Merzifon’a sevk edilen grup yaşadıkları sorunlar nedeniyle burada kalıcı olamamış ve kısa bir süre sonra iskân için Ankara’ya gitmişlerdir.
Kesikkavak Köyü’ne ise ilk Boşnak göçleri 1904 tarihinde yapıldığına dair bilgiler olsa da ilk yerleşimin 1901 yılına ait olduğu belgelerde yerleşim olduğu görülmektedir. Kesikkavak Köyü’ne Bosna’dan gelen muhacirlerin Hersek ve Krayina ‘dan geldiğini ifade edelim. Köye Hersek yöresinden 1901 yılında 11 hane ve 56 nüfus gelip iskan edilmiş ve onlara 87 hane yapılmıştır. Köye 1904 yılında da 6883 kişilik Boşnak kafile içinden de iskan gerçekleştirilmiştir.Köy 1901 yılında Kadiriye ismiyle kurulmuştur. 1927 yılında hmetli köyünde de 25 hanede 87 olmak üzere toplamda Ördekgölü ve Boşnak Kesikkavak köylerinde 56 hanede 172 Boşnak nüfus vardır.Bazı Boşnak muhacirlerin önce Polatlının Karapınar köyüne,ordan da bir müddet Kesikkavakta kaldığı arkasından da Çimenceğiz’e yerleştiğine dair bilgiler de mevcuttur.Boşnakların iskanı için oluşturulan mahal olan Haymana’ya bağlı Cingirli köyüne Kesikkavak köyünden 13 hane Boşnak yerleştirildiği fakat daha sonra burdan tekrar Kesikkavak’a dönen Boşnaklar da olmuştur.
Krayina bölgesinden gelen muhacirlerin Bosna, Sancak, Kosova ve Makedonya (Üsküp) güzergâhını kullanarak trenle Selanik‟e geldikleri bilinmektedir. Selanik‟e ulaşan muhacirler burada iki kola ayrılmıştır. Bunlardan bir kısmı gemilerle İzmir Limanı‟na çıkanlardır. Geri kalan 1.000 kadar muhacir ise Drama üzerinden Edirne‟ye ulaşmıştır. Kesikkavak köyünde iskân edilen muhacirler İzmir üzerinden ülkeye giriş yapmış olanlardır. Muhacirlerin İzmir‟den Kesikkavak‟a gelişleri ise karayoluylaydı.
Köyün İsmi Nerden Gelmektedir ?
Kesikkavak Köyü’nün bulunduğu arazi daha önce Kadıköy’ün yaylağı durumundaydı.Çok fazla sayıda kavak bulunan bu arazide kavaklar Kadıköy halkı tarafından kesildiği için Kesikkavak ismiyle anılır.Boşnak iskanı yapıldığı için de ” Boşnak Kesikkavak “adıyla anılan köyün ismi cumhuriyet döneminde Boşnak ibaresi kaldırılmış ve sadece Kesikkavak olarak anılmaya başlamıştır.Köyün yakınlarında eski ismi Emirler olan ve daha sonra Emirlerl Kesikkavak olarak adlandırılan köyle karıştırılmamalıdır.
Kesikkavak’ın bulunduğu yerde daha önceden olan (Eti ve Rum )iki köyün kalıntısı vardır. Köyün geçmişi Bizans dönemine kadar dayanmaktadır. Boşnaklardan önce Rumların yaşadığı bilinmektedir. Boşnaklar işte bu köylerin kalıntısı üzerinde köylerini inşa etmişlerdir. Burada bulunan taşlar ile evlerini yapmışlardır. Evleri 4’er aile bir arada oturacak şekilde ve birbirine yanaşık şekilde kurmuşlardır.2 göz bir ahır şeklinde olan bu konutlar devlet tarafından yaptırılmıştır. Ancak Kesikkavak’a yerleştirilen Boşnaklar arazi anlaşmazlığı nedeniyle komşu Gedik köyü sakinleri ile anlaşmazlığa düşerler.
Boşnakların Çilesi
Devlet 1901 yılında aldığı kararla 160 evin yapılarak Boşnaklara tahsis edilmesini istedi. Evlerin yapılmasında yerli ahali de kendilerine düşen payı almak için birbirleriyle yarışırcasına çalışıyordu. 1903 yılında yaşanan şiddetli kışın ardından evlerde çökmeler yaşanmıştır.Bunun nedeni evler yapılırken damlara ÇORAK konulmaması (Toprak) ve yağmurlar ve kış şartlarıdır. Bu olay evlerde kar ve su baskınlarına yol açmış, bu da köyün yarısının hastalıklardan( Zatürre) ölümlere neden olmuştur. Evlerin içine giren suların yatmaya imkan vermemesi üzerine odunlar kesip onların üzerine yatmaya ve oturmaya başlamışlar.Bu durum karşısında komşu Karahocalı Köyünden Mehmet Ağa, Kaymakama başvurarak Boşnakların Kadıköy ve kendi köyleri arasında paylaşılmasını istemiş ve bu teklif kabul edilmiştir. Boşnaklar o kışı Karahoca ve Kadıköy’de geçireceklerdir.Karahoca camiisinin tamirini de yapan boşnakların bir kısmı köye geri dönerken bir kısmı da farklı mahallere gidip yerleşecektir.
Muhacirlerin iskanı sırasında yaşanan sorunlardan biri de yerli halk ile olan arazi anlaşmazlıklarıdır. İşte bunlardan biri de Kesikkavak Boşnakları’nın da başına gelmiştir. Kesikkavak köyü halkı Gedik köyü halkı ile bu konuda sorun yaşamıştır. Bunda en büyük sebep miri arazinin muhacirlere verilmesine karşın yerli halkın bu topraklarda hak iddia etmesidir.
Boşnaklara Yapılan Yardımlar.
İskan edilen her muhacire yapılan yardımlar Kesikkavak Boşnaklarına da yapılmıştır.Bunlar ev,yiyecek,tarım aleti yardımı ,hayvan,paravergi muafiyeti gibi olanlar sayılabilir.Kesikkavak Köyünde iskân edilen Boşnak muhacirlere birer öküz parası yardımında bulunduğu bilinmektedir. Bu sayede iki hane birleşip öküzlerini bir koşuma katmak suretiyle tarlarını sürmüşler ve diğer zirai işlerini gerçekleştirmişlerdir.Kesikkavak’a yerleştirilen Boşnaklar için 1901 yılında 170 hane ev yapımına başlanmıştır.Diğer bir kaynakta ise 87 hane geçmektedir.Evlerin çatıları üçgen yapılıdır.Yapısı ise L şeklindedir.
İskan edilen muhacirlerin bazıları hemen tapularını almışken bazıları geç almıştır.Mesela Kesikkavak Köylüleri 1952 yılında tapularını alarak “gecikenler “arasında olmuştur.
Kesikkavaklı Boşnaklar Savaşa Katılıyor..
I.Dünya savaşına 33 aile reisisavaşa katılır. Aileler başka yerlerdeki Boşnak tanıdıklara yerleştirilir.5 kişi geri dönmüştür. Köyde 3 şehit vardır bu dönemden.. Bunlar Mehmed oğlu Niyazi,Hüseyin oğlu Hurşit ve Fazlı oğlu Süleyman’dır.
Köy Sakarya Savaşı sırasında Sahra hastanesi olarak kullanılmıştırYunan ilerleyişinin Çal Dağı‟na kadar ulaşmasının ardından ise belirtildiğine göre sahra hastanesi Tatar muhacirlerin iskân alanı olan daha kuzeydeki Cayraz köyüne nakledilmiştir.
Kesikkavak Köyü ve Boşnaklarının Son Durumu
Köyden göçler bir hayli çok olmuştur. Bunun nedeni iş olanağının olmamasıdır.. Kesikkavaklılar başta Ankara olmak üzere ve dünyanın her tarafına dağıldılar..
Köyde şu an 2 hane Kürt kökenlidir..Köyde geri kalan haneler ise Boşnak..Köyden çıkan Boşnaklar meslek olarak genelde doktor,asker ve öğretmen ağırlıklıdır ..Köydeki Boşnakların sülaleleri ise Topaloviç,Zekiç ve Çaiç ‘tir.
Kaynaklar:
-https://www.fatsayenihaber.com/index.php/kose-yazilari/zeki-sarihan/11372-2018-09-05-11-57-07.html
-https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1741052
-https://www.academia.edu/3196120/_Bosnadan_Anadoluya_G%C3%B6%C3%A7mek_Zor_Yolculuk_
-Tufan Gündüz,Alahimanet Bosna
-devletarsivleri.gov.tr
