BOŞNAKOĞLU SOYADLI 93 HARBİ EVVELİNDE YERLEŞMİŞ BOŞNAKLAR’A AİT BİLGİLER..
HAZIRLAYAN: ŞEVKET KOÇ-TARİH ÖGRETMENİ VE BOŞNAK TARİHİ ARAŞTIRMACI YAZAR
Boşnakların Türkiye’ye ve Osmanlı Devleti’ne göçlerinin başlangıcı olarak bugüne kadar hep 1877-78 yıllarında gerçekleşen ve kamuoyunda 93 Harbi olarak bilinen savaş anlatılagelmiştir.Ancak 10 yıldır Türkiyede yaşayan Boşnaklar ile ilgili yaptığım çalışmada bu tarihten çok çok evvelinde Boşnakların Osmanlı dönemi iskan edilmeye başlandığını gördüm.Genelde Boşnakoğlu lakaplı olarak kaydedilen Bpşnakların dışında aşağıda göreceğiniz gibi bazı yerlerde gayrımüslimlerin de Boşnakoğlu diye kaydedildiğini görünce benim de verdiğim ilk tepkiyi vereceğinizi düşünüyorum ( Yok artık demiştim )
Aşağıda okuyacağınız bilgilerin çoğu II.Mahmud döneminde yapılan nüfus sayımı sonrası elde edilen bilgilerden oluşuyor.Bunlara Temettuat defterleri veya doğrudan Nüfus defterleri de denir.Bir de Şeriyye sicilleri dediğimiz mahkeme kayıtları ve Tapu tahrir defterleri dediğimiz Osmanlının ele geçirdiği topraklarda düzenli olmasa da yapmış olduğu hem nüfus kaydı hem de emlak-hayvancılık-tarım vb kayıtların alındığı belgelerde rastlanılan bilgilerdir.Trabzon,Rize,Ordu,Samsun ve ilçeleri,Denizli gibi Boşnakların olmayacağını düşündüğünüz yerlerde bile 93 harbi evvelinde Boşnakların yaşadıklarını okuyacaksınız.
Bu arada Boşnakların Anadolu’ya ilk iskanının 1461 yılında Fatih sultan Mehmed’in Trabzon’u fethi sonrası olduğunu da ilave ederke sizi yazılarla baş başa bırakıyorum.
TRABZONLU BOŞNAKOĞLU
Tonya Boşnakoğlu
-1834 yılına ait nüfus sayımı bilgilerinde Tonya Orta mahallede kayıtlı Tonyalı Ali ağa’nın 5 hizmetçisinden biri olan Boşnakoğlu lakaplı kişi de eklenmiştir.1854 yılına ait bir bilgide de Tonya kaza müdürü olan Kömürcüzade Ahmet Ağa’yı yaralayan ve tutuklanan Boşnak oğlu Kara Hasan ismine rastlarız.1882 yılına ait belgede de Vamenli Köyünden Boşnakoğlu salih ağa ismi geçer.
-Diğer bir bilgide ise 1884 yılında yapılan bir nikahta Boşnakoğlu Ali şahit olmuştur şeklinde geçmektedir.
-1889 yılına ait bir mahkeme kaydında şahitler arasında ismi geçen Vamenli Köyü sakini Boşnakoğlu Ali b.Hasan ismi vardır.
-Tonya Mahkeme kayıtlarında geçen bilgide 1900 yılında Boşnakoğlu Osman’ın kızını nikahladığı bilgisi vardır.
-1903 yılına ait bir veraset davası belgesinde de şahit olarak Boşnakoğlu Temel efendi gösterilmiştir.Buna göre Boşnaklar daha o dönemde Karadenizin klasik erkek ismi olan Temel’i kullanmaktadır.
-Soyadı kanunundan evvel Vamenli Köyünden Boşnakoğlu olarak bilinen aile Köksal soyadını alır.
-1834 yılında Mesobliya Köyünde meskun Boşnakoğlu ailesi 1934 soyadı kanunu ile Çolak soyadını alacaktır.
KAYNAK: Tonya Tarihi ve Kültürü,Mehmet Hacısalihoğlu,Ayanlık döneminde Tonya,Tonya Belediyesi 2019
–Oflu Boşnakoğlu
Osmanlı’da yapılan ilk modern manada ki nüfus sayımının Of Kazası’nda uygulanması 1834 yılında olmuştur.Bu sayıma ait sonuçların ve değerlendirilmesinin yer aldığı ve Tarihçi Sezgin Demircioğlu ve Süleyman Bilgin tarafından hazırlanan Of Defteri (1834) isimli çalışma 13 Ocak 2011 tarihi itibarıyla okuyucularıyla buluşmuştur.
1834 Nüfus defterine göre Of, Çaykara, Hayrat ve Dernekpazarı Köy ve Mahalleleri Aile İsimleri arasında Boşnakoğlu vardı.Bölgede iskân edilen aileler arasında Boşnakoğlu, Arnavudoğlu, Balkanoğlu, Azaklıoğlu, Bağdatlıoğlu, Şamlıoğlu, Şahismailoğlu gibi aile isimleri dikkat çekmektedir. 18509 erkek kişinin yer aldığı bu deftere baktığımızda,Yaranoz-ı Zîr Bala,Lolokali,Kaziret,Manastır,Malpet,Komanit Varelit,Kancı,Yalavas ve Aytinos ve Toramanlı’da Boşnakoğlu sülalesinin ismine rastlanır.
Bunun yanında günümüzde Of ilçesine 8 km mesafedeki Kavakpınar -Yaranoz köyünde Yüksel soyadını taşıyan Boşnakoğlu sülalesi vardır.
KAYNAK:
-https://www.trabzonhabermerkezi.com/haber-1834-of-nufus-defterinde-adi-gecen-aileler-ve-koyler-9253.html
–http://www.ofhayrat.com/article_print.php?article_id=266
Trabzon Boşnakoğlu
Trabzon’a Balkanlardan sürgünler olduğu, Arnavut ve Boşnakların da bunlar arasında önemli yer aldığı Trabzon Tahrir defterlerinde mevcuttur. (BİLGİN, 2002, s. 112)
Boşnak: Bosnalı. (ACAROĞLU, 1999, s. 41) Doğu Karadeniz’de dirlik sahipleri arasında Boşnak asıllı kişiler de vardır. (SÜMER, 1992, s. 92)
Boşnaklı, Maraş (GÖK, 2013, s. 23) ve Bosnalu, Van sancağında yerleşim yeri. (KILIÇ, 1989, s. 324)
Boşnakoğlu Akçaabat> Çiçeklidüz, Derecik, Mersin, Yeni. Ardeşen> Yeni. Arsin> Işıklı, Oğuz. Artvin> Derinköy. Borçka köyü (1846), Şerefiye. Çayeli> B. Taşhane, Hassadık, Madenli, Seslidere. Derepazarı> Fıçıcılar. Hayrat> Taflancık. Hopa> Başoba, Kuledibi, Osmaniye. Kalkandere> Aksu, Çayırlı. Of> Kavakpınar, Kumludere. Pazar> Alçılı, Dernek, Soğuksu. Rize> Eminettin (kör hane), Hamidiye, Kasarcılar, Söğütlü, Taşlıdere. Sürmene> Ovalı. Şalpazarı> Kalecik. Tonya> Kaleönü. Trabzon> Akyazı, Bahçecik, Düzyurt, Erdoğdu, Gazipaşa, Gülbaharhatun, Hızırbey, Subaşı. Vakfıkebir> Bozalan, Cumhuriyet, Körez, Mısırlı. Yusufeli> Demirkent, Dokumacılar, İnanlı.
Boşnakoğlu Bayburt> Masat. İspir> Merkez. Kelkit> Gümüşgöze. Pazaryolu> Kuymaklı. Torul> Yurt.
Vakfıkebir Boşnakoğlu
Aşağıda kaynağını verdiğimiz eserde Trabzon Vakfıkebir kazasına tabi Marna köyündeki camide beş vakit namaz kıldıracak imam verilmesi için kurulan para vakfının kurucuları ve vakfettikleri para miktarı tablosunda Boşnak oğlu Ali ve Boşnak oğlu Osman isimleri vardır.
KAYNAK: Osmanlı’nın Son Dönemi’nde Trabzon ve Çevresinde Kurulan Para Vakıfları (19-20. YÜZYILLAR),Oktay Karaman,TRABZON TARİHİ Birinci Cilt (SİYASİ TARİH) Editörler Hikmet Öksüz – Veysel Usta – Kenan İnan,Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası,2022
RİZELİ BOŞNAKOĞLU BİLGİLERİ
-Pazar Artin Boşnakoğlu
-Rize Pazar İlçesine bağlı Atina kazasının eski ismi CİBİSTASİ yeni şimdiki ismi KAVAKLI KÖYÜNDE 1842 yılına ait aileler araştırmasında Boşnakoğlu lakaplı aileler vardı.Bunun yanında eski ismi HANCKUN şimdiki ismi ALÇILI köyünde Boşnakoğlu lakaplı aileler vardı.
-Yine eski ismi KOSTANİVAT şimdiki ismi DERNEK Köyü’nde BOŞNAKOĞLU lakaplı aileler vardı
-Eski ismi ŞİLARİT şimdiki ismiyle SOĞUKSU Köyü’nde de BOŞNAKOĞLU lakaplı ailelere rastlanır.
-1914 Yılında Atina Kazası Dahilinde Jandarmalar Tarafından Yakalanamayan ve Aranan Eşkiyaların İsim Listesinde ise ALLAHA KÜFRETTİĞİ gerekçesiyle 8 gün ceza alan ama kaçan Boşnakoğlu MİRZA ismine rastlanır.Mirza HANCKUN KÖYÜNDENDİR
KAYNAK: OSMANLI İDARESİNDE ATİNA ( PAZAR) KAZASI ,Dr.Hüseyin SARAÇ, PAZAR KAYMAKAMLIĞI YAYINLARI 2015
Rize’ye Yerleştirilen Boşnaklar
1286-1287 (M. 1869-1871) yılları arasında Rize’de kullanılan sülale isimlerinden tesbit edebildiklerimizdir. Trabzon’un fethiyle birlikte, Trabzon ve çevresindeki topraklar, Osmanlı hâkimiyetine girdikten sonra, Fatih Sultan Mehmed ve Yavuz Sultan Selim zamanlarında, Osmanlı topraklarından pek çok aile, bu bölgeye yerleştirilmiştir. Bu aileler içerisinde, geldikleri yeri sülale ismi olarak kullananların varlığı, Rize’de tesbit edebildiğimiz sülale isimlerinden bazılarının kökeni hakkında bilgi sahibi olmamızı mümkün kılmaktadır. Buna göre, kayıtlarda Arnabudoğlu,Arnabudoğulları, Boşnakoğlu ve Boşnakoğulları olarak geçen ailelerin, Balkanlardan Trabzon’a gönderilen Arnavut ve Boşnaklardan olduklarını söyleyebiliriz.
1495 Nolu Şer’iyye Sicilleri’nde ismi geçen bazı Boşnaklar ise şöyledir: Silyan Köyü’nden Boşnakoğlu Yusuf b.Ahmed,aynı köyden Boşnakoğlu Fatıma bint-i Ali,Boşnakoğulları Genç Ali ve Ömer ibney İsmail,Besalet karyesi ahalisinden Boşnakoğlu Yusuf bin Mustafa ve Mirakaloz karyesinden Boşnakoğlu Yunus.
KAYNAK: Rize Şer’iyye Sicilleri II, 1495 No’lu Sicil-Metin ve Tahlil,Arzu Pehlevan
Çayeli Boşnakoğlu
Boşnakoğlu ailesi Rize çayeli ilçesinde bulunan saygın ailelerden biridir. Boşnakoğlu sülalesi, Boşnakoğlu soyadını taşıyan kişi sayısının toplamı tam olarak bilinmemektedir. Boşnakoğlu Rize, Boşnakoğlu Çayeli diye düşünüldüğünde il sınırlarına dahil gerek şehir merkezi gerekse kırsal kesim olmak üzere Boşnakoğlu köyü veya Boşnakoğlu mahallesi ismini taşıyan özel bir bölge ismi var olup olmadığı hakkında yeterli bilgiyi yerel yönetim merkezinden öğrenebilirsiniz.
Bunun yanında 1509 Nolu Rize Şeriyye Sicillerinden (1911-1913) Boşnakoğlu sülalesine rastlanır. 1850’de Rize Kasarcılar Köyü’ne Boşnaklar yerleştirilmiştir.
Çayeli (Mapavri) ilçesinin Madenli (Latom) Köyü’nden olan ailenin bugünkü soyadları Boşnakoğlu olup, Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki bilgiler ailenin Rusya gurbetinde bulunduğunu ortaya koymaktadır.
Tarih: 02 / Z / 1316 (Hicrî) – (12.04.1899 Çarşamba) Dosya No: 2189 Gömlek No: 53 Fon Kodu: DH.MKT.
Kürekoğlu Süleyman’ın, Mepavri (Mapavri: Çayeli) nahiyesinin Femenoz Karyesi (köyü) ahalisinden Boşnak oğlu Hüseyin ve İsmail adlı şahısların Boncukçu oğlu Mustafa isimli şahsa nikahlamak amacıyla nikahlı zevcesi (eşi) olan Zeliha’yı kaçırdıklarına dair şikayetinin tahkiki.
KAYNAK: https://hemsinturk.wordpress.com/2013/02/06/hemsinli-aileler-sulaleler-b/
ARTVİN BOŞNAKOĞLU
Hopa ve Yöresinde Boşnakoğlu…Başoba Köyü -HOPA
(daha önce 1835 yılında köyde yaşayan kişileri ve sülalelerini belirtmiştik)
1900 yılı öncesi sülaleleri ve sonrasının soyadları
Akbıyıkoğlu: Akbıyık, Akbıyuk, Akbuyuk.
Bekâroğlu: Bekâr.
Boşnakoğlu: Aslıbay.
Çakaloğlu/ Çahaloğlu: Cankaya, Cinkaya, Çağaloğlu, Şimşek.
Galatalıoğlu: Dalkılıç, Karagöz.
Karaalioğlu: Gümüş, Gümüşkaya, Kusmuş.
Katmeroğlu: Akkaya.
Keşoğlu: Şahin, Keşoğlu.
Kisoroğlu: Özgül.
Kotiloğlu: Kotil.
Küçükmustafaoğlu: Küçük.
Mollaoğlu: Çakal, Yazar, Yazıcı, Yıldıran, Yıldırım, Mollaoğlu.
Musallaoğlu: Gülçiçek, Yıldıran.
Musluoğlu: Aksu.
Sarhoşoğlu: Alper, Yenigül, Hacımuratoğlu.
Uzunoğlu: Uzun.
Vayiçoğlu: Çelik, Vayiç.
Yağcıoğlu: Öztürk, Yağcı.
Yetimoğlu: Yetimoğlu.
–Karataş.
Yusufeli Boşnakoğlu
1835 Kiskim Sancağı Nüfus Defterinde Ersis Köyünde Boşnakoğlu Lakaplı Ailelere rastlanır.
KAYNAK: Borçka Kültür Sitesi,Murat Yüzbaşıoğlu
Borçka Boşnakoğlu
Borçka, Osmanlı yönetiminde idari olarak Batum/Gönye sancağına bağlı bir köy olup, kayıkçılık, çömlekçilik ve tuğla yapımı ile ün bulmuştur. 19. yüzyılın ikinci yarısında Livane’den Batum limanına yük ve erzak taşıyan kayıkçıların arasında Borçkalı Okrioğlu Mehmed Reis, Molla Reşid Reis, Şirin Reis, Arslan Reis, Hüseyin Reis gibi kayıkçılar yer almaktadır. 1835 yılı nüfus sayımında Borçka köyünde; Boşnakoğlu lakaplı ailelerin yaşadığı belirtilmiştir. Nüfus defterleri dışında Borçka köyünde yaşayan kişilere ait değişik kayıtlar Osmanlı Arşivi’nde yer almaktadır.
KAYNAK: 93 Harbi Sonrası Borçka’dan Göçler,Murat KASAP ,ADIN, Hikmet, Kalkınmada Örnek Köy, Armutalan, Emek Matbaası, Balıkesir 1973.
KASAP, Murat, Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri, Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, İstanbul 2018.S
GİRESUN BOŞNAKOĞLU
Giresun Alucra Boşnakoğlu
Anadolu’daki Boşnakların izini sürmeye devam ediyoruz.Boşnakoğlu sülalesi üzerinden araştırma yaparken Murat Dursun’un ki Giresunun yerli tarihçsidir onun kitabında Giresun Alucra İlçesi Gürbulak Köyünde de ( eski ismi Feygas) Boşnaklardan söz etmektedir.Aşağıda kaynak olarak göstereceğim kitabın 49.sayfasında Aşağı mahallede Boşnaklar olduğunu yazmaktadır.50.sayfada ise halen daha Boşnakoğlu soyadını kullandıklarını yazar.Sayfa 70’de Boşnakoğlu Mustafa’nın evinin fotosu vardır.74.sayfada Ali Boşnak’ın evinin resmi var.Sayfa 123’te ise Osmanlı Devleti Dönemi, Hicri: 1250-1260 (Miladi: 1835-1845) Yılları arası Feygas (Gürbulak) Köyü nüfus kayıtları bulunmakta olup Hane: 13 41-Orta boylu kumral sakallı Boşnak oğlu Mehmet b. Süleyman, yaşı: 35 şeklinde kayıt vardır.Günümüzde 12 aile olarak kayıtlı olan aileler arasında Boşnakoğlu olsa da köyde yaşamamaktadırlar.
KAYNAK: Alucra Gürbulak Köyü Nam-ı Diğer Çubuk,Feygas, Hanuk, Mehmed Şeyh Yazar : Murat Dursun TOSUN,2016
İlaveten şunu da ekleyeyim.Birkaç yıl evvel Giresun’a gittiğimde milli mücadelede bulunmuş Giresunluların isimlerina ait anıtta Boşnakoğlu ismine rastaldım.Aynı bilgi Feridun Emecen’in kitabında da karşıma çıkmıştı.Bu da 1461 sonrası KAradeniz’de Boşnak ve Arnavut popülasyonunun çok geniş yerlere dağıldığını gösteriyor.
Sinop Türkeli Boşnakoğlu
1841 tarihli Sinop Ayandon Nüfus defterinde Cabanay Köyü’nde Uzun boylu kara bıyıklı Boşnakoğlu Hasan bin Selim (Yaş: 33 )’den bahsedilmektedir.
KAYNAK:https://www.cevdetyilmaz.com.tr/wp-content/uploads/2016-TURKELI-MEKAN-NUFUS-TARIH.pdf
ORDU BOŞNAKOĞLU
Aybastı Boşnakoğlu
–Ordu İli Aybastı ilçesinde günümüzde Hoşkadem ve Yakacık köylerinde Boşnakoğlu lakaplı aileler vardır.
-Ordu’da bunun dışında 1831 yılına ait Pazarsuyu ve Akköy Nüfus defterlerinde de Boşnakoğlu lakaplı kişilere rastlanmaktadır.Akköy’a bağlı Küçüklü Köyünde Boşnakoğlu İbrahim oğlu Mustafa,Ucarlu köyünde 35 yaşında Boşnakoğlu Mustafa oğlu Mehmet ,Meleklü köyünde köy imamı Boşnakoğlu Mehmet,Piraziz Şeyhlü Köyünde Boşnakoğlu 30 yaşında Ali oğlu Ahmet ‘dir.
KAYNAKLAR:
– İhsan Çiçek, Suadi Tataroğlu, İbrahim Esen, Emin Eren ve Turan İlhan, Özellik ve Güzellikleriyle Aybastı, Aybastı Köylere Hizmet Götürme Birliği Yayını,Basım tarihi ve yeri belirtilmemiş, s.11-125. ve Ordu Türk Telekom tarafından hazırlatılmış Alfabetik Telefon Rehberi 2001. Samsun, 2001 s.88-97 ve 175-180.
-Erdal HÜROL,1831 Nüfus Sayımına Göre Pazarsuyu ve Akköy Kazaları Nüfusu,Ordu Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi,2017
Ulubey Boşnakoğlu
1831 tarihli Osmanlının ilk nufus sayımında erkekler sayılmıştır.Aynı yıl yapılan saımda Ordu Ulubey müslüman köylerinde BOŞNAKOĞLU lakabına rastlanır.
Karye-i Kösedulu ( KÖSEDULU KÖYÜ ) 48 YASINDAKİ Kısa boylu köse sakallı Boşnak oğlu Halil bin Mustafa
Ordu Kazasında da 30 yaşında Orta boylu köse sakallı Boşnak oğlu Salih bin Abdurrahman
Durak Köyünde 50 yaşında Orta boylu kara sakallı Boşnak oğlu Halil veledi Abdullah
45 yasında Uzun boylu kara sakallı Boşnak oğlu Osman bin Mehmed
Sevdeş Köyünden 31 yaşında Orta boylu kara sakallı Boşnak oğlu Eyüb bin Mustafa
Elmacukurdan 55 yasında Orta boylu kır sakallı Boşnak oğlu Mehmed bin Halil
Şeyhler Köyünden Orta boylu sarı sakallı Boşnak oğlu 40 yasında Osman bin Mustafa
isimleri vardır
KAYNAK: Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 1831 Nüfus Sayımına Göre Ulubey Kazası Nüfusu,Hazırlayan Dilek AKDEMİR
-1834 Tarihli defterde Hoşkadem Köyünden Köyün on altı numaralı son hanesi, kırk beş yaşındaki Boşnakoğlu Mehmed bin İbrahim’e aitti. Lakabından Boşnak kökenli olduğu anlaşılan bu tek hanelik aile, Hoşkadem’e nereden ve nasıl gelmiştir?
Bu sorunun cevabı bilinmiyor. Ailenin kendisi de bu konuda hiçbir ize, anıya ve bilgiye sahip bulunmamaktadır. Öyle ki, 20. Asrın ilk yarısında halk arasında mahalli ifadeyle “Boşnoğlu” diye tanınan aile bu kelimenin kökenini ve ne anlama geldiğini bile bilmiyordu, tıpkı yörede hiç kimsenin bilmediği gibi. Aile içindeki tek rivayet, sülalenin kökeninin çok eskiden tek başına köye gelmiş olan Molla İbrahim adında bir hocaya dayanmış olmasından ibaretti.Boşnakoğlu ailesi, 1834 yılında tek hane iken, yüz yıl sonra yine tek hane olarak devam etmektedir. Yediyıldız soyadını almıştır.
YEDİYILDIZ SOYADINI daha sonra alacak olan ailelerden Boşnakoğlu Mehmed b. Ömer, 1263/1847 (Mustafa Asım Efendi Hanesi) vardı.
KAYNAK: Tarih çevresi (İki Aylık Tarih ve Kültür Dergisi),Prof.Dr.Bahaeddin YEDİYILDIZ Armağan Özel Sayısı,Dosya 2/2,EYLÜL-2023
KASTAMONU TOSYA ve DADAY BOŞNAKOĞLU
–1831 yılına ait Tosya Nüfus Defteri’nde Mahalle-i Ah-i Pir ‘de Boşnakoğlu lakaplı aileler vardır.
-1844 yılına ait Daday Temettuat defterinde Bey köyünde ikamet eden Boşnakoğlu Molla Mustafa ismi geçmektedir.
KAYNAKLAR:
-https://www.kastamonuguncel.com/haber/20875992/osmanli-doneminde-tosyadaki-sulaleler-aileler-ve-lakaplar
-Sibel KUNDAKÇI/Mustafa EĞİLMEZ,Temettuat Defterlerine Göre Daday’da Yaşayanlar ve Geçim Kaynakları ,Kastamonu Tarih Araştırmaları Cilt 3,Berkan Yayınevi,2025
SAMSUN BOŞNAKOĞLU
Samsunlu Boşnaklar üzerine kitabımızda yer versek de oradaki anlatılan Türkiye Cumhuriyeti dönemini kapsadığı için burada Osmanlı Dönemi Samsun ve ilçelerinde yaşayan Boşnakoğlu sülaleleri isimlerine yer vermeyi uygun gördük.
–Bafra Boşnakoğlu
Bafra üzerine yapılan bir çalışmada 1834-1845 yılları arasında Bafranın Girne Köyü’nde “BOŞNAKOĞLU ” isimli bir aileye rastlanır.
KAYNAK: On Dokuzuncu Yüzyılın İlk Yarısında Bafra Müslim Nüfusu,Prof. Dr. Rıza KARAGÖZ, Yüksek Lisans Öğrencisi
1834-1845 Yılları Arasında Samsun Çarşamba Boşnakoğlu
Karye-i Kirazbucağı adında köyde 50 yaşında Boşnakoğlu Hüseyin vardı.Onunla beraber oğulların Ali,İdris,Şaban ve Hasan bulunuyordu. (5 Hane Yaşıyorlardı ),Ayrıca Boşnakoğlu Mehmet ( 40 Yaş) vardı.
Yine Çarşamba’ya bağlı Karye-i Ahalu Nam-ı Diğer Baliçlü‘de 50 Yaşında Boşnakoğlu Muhammet,oğulları Ali,( 18 Yaşında ) ,Hüseyin ( 5 yaşında ) ve Hasan(3 yaşında ) vardı.
Musa Bölükbaşı Oymağ‘nda ise 40 Yaşındaki Boşnak Halil,6 yaşındaki oğlu Mehmet ve 3 yaşındaki oğlu Ali vardı.
KAYNAK: Çarşamba Belediyesi Yayınları,ARIM ,ÖKSE VE AYVACIK 1834-1845 Nüfus Defteri ,HAZIRLAYAN : HasanTOPUZ VE Safa TEMİZ
KARABÜK BOŞNAKOĞLU
93 Harbi’nden evvel Osmanlı topraklarında yaşayan Boşnakları araştırırken 1822 tarihinde Karabük’te de Boşnakların yaşadığını tespit ettim.2019 yılında Karabük Üniversitesi’nde düzenlenen Uluslararası Geçmişten Günümüze Karabük ve Çevresinde Dini, İlmi ve Kültürel Hayat Sempozyumu isimli eserin 129 ve 315.sayfalarında Boşnakoğlu isimlerini taşıyan kişiler olduğunu tespit ettim.
Buna göre 129.sayfada Yenice ilçesindeki köy idari alanları içindeki kırsal yerleşmeler çizelgesinde Yamaçköy’de Boşnakoğlu isimli sülale yaşadığı yazıyordu.315.sayfada ise Safranbolu’nun Ilbarıt köyünden Boşnak oğlu Ali’nin karısı Havva isimli kadının mahkemede dava açarak aynı köyden Mustafa oğlu Yusuf isimli bir kişinin akarsu yakınında ırzına tasallut edip zina etmek isteğini iddia ettiği ve bununla ilgili mahkeme kaydı vardır.Bu mahkeme kaydı da 27 Şubat 1822 tarihlidir dolayısıyla bu tarihte Karabük’te Boşnak olduğunu göstermektedir.Tabi bu isimlerin aileleri ve kaç hane olduklarına dair bilgi yok.
KAYNAK: Uluslararası Geçmişten Günümüze Karabük ve Çevresinde Dini, İlmi ve Kültürel Hayat Sempozyumu,Karabük Üniversitesi 2019
BOLU’LU BOŞNAKOĞLU
– I.Dünya Savaşı’nda Kanal cephesinde savaşan Osmanlı askerlerinden esir düşenler olmuş ve Seydi Beşir esir kampına gönderilmişlerdir.Bunlardan biri de Boşnakoğlu Ali Osman’dır.Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin esirler komisyonuna gönderdiği mektupta ismi geçmektedir.
“Mısır’ın Seydi Beşir Üserâ Zabitan Karargâhı’ndan Cemiyetin Üserâ Komisyonu’na 22 Eylül 1918 tarihinde gönderilen bir başka kartpostal şu ifadeler bulunmaktadır (KA, nr. 1028/104): “Mar’ûzatımdır Âcizleri bir senedir vâlide ve ailemizden bir mektup alamadığımdan ziyâdesiyle merak ediyorum. Hayat ve memâtta olduklarını suâl edip tarafıma beyânı ricâ ve istirhâm olunur. Efendim. Adresleri Bolu sancağı Yenipazar’da Elmeş karyesinde Boşnakoğlu Ali Osman’ın hânesi diye sorunuz.”
-Bunun yanında Bolu’daki Boşnakoğlu lakaplı hemşerilerimizle ilgili diğer bir kaynağa bakıyoruz.
Günümüzde Bolu Gölyüzü Mahallesinde Dinçel soyadlı Boşnak namı diğer Hacı Süleyman oğlu Hacı Sait,Gülerkaya soyadlı Boşnak namı diğer Hacı Süleyman oğlu Hacı Sait,Özaktaş soyadlı Boşnak oğlu Hüseyin,Salar soyadlı Boşnak oğlu Hüseyin ve Şenli soyadlı Boşnak oğlu Şükrü vardır.
-1840 yılı defterlerine göre Mengen ‘e bağlı Demirciler köyünde yaşayan Boşnakoğlu lakaplı Aile de vardır.
KAYNAK: Cemal SEZER,Birinci Dünya Savaşı’nda Hilali Ahmer Cemiyeti’nin Esir Osmanlı Askerlerine Yaptığı Yardımlar: Bolu Örneği,2018
-https://www.boluolay.com/haber/18091957/soyumuz-soyadimiz-golyuzu-mahallesi
-Tarık YALDIRAK,XIX. Yüzyılda Mengen Kazası,Bolu, 2022
DÜZCEDE YAŞAYAN BOŞNAKLARA DAİR BİLGİ
Her ne kadar kitabımızda Düzceli Boşnaklar adı altında bilgiler versem de onlar genelde cumhuriyet devri ve az evvelindeki göçler.Ancak aşağıda sunacağım bilgiler çok daha eskiye dayandığı için buraya ilave ettim.
Düzce, Abdülmecid ve Abdülaziz zamanlarında Kafkasya’dan, Doğu Karadeniz’den, Doğu Anadolu’dan, Rumeli’den gelen göçmenlerle “Nuh’un Gemisi” bir başka ifade ile “Babil Kulesi”ne benzetilmiştir. Kazanın büyümesinde köylerin sayısı ve nüfusun artmasında göçmenler büyük rol oynamıştır. Hükûmet bu yeni halka ücretsiz tapu, toprak ve senedler (senet) vermiştir. Düzce’ye göç eden Türkler ; Çerkes, Abaza, Laz, Gürcü, Ordulu, Hemşinli,Batumlu, Hopalı, Tatar, Boşnak, Arnavud ve Bulgaristanlı vs. gibi geldikleri yerlerin adları ile anılmışlardır (Konukçu 1984: 19).
Bugün farklı topluluklardan insanların bir arada yaşadığı Düzce’de 19. yüzyılın ilk yarısında Türk, Tatar, Kürt ve sayıları az olmakla beraber Laz, Gürcü, Boşnak, Abaza, Arab, Arnavut kökenli aileler yaşamıştır. Bu ailelerden Gürcüoğlu sülalesi bugün (Gürcü) Asar köyü ve civarında ikamet etmektedir
KAYNAK: 19. Yüzyılda Düzce ve Akçakoca Kazalarında Kullanılan Aile ve Kişi Adları*,Zeynel ÖZLÜ,Doç. Dr., Düzce Üniversitesi Düzce Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi
Düzce Göynük Boşnakoğlu
19.yy Göynük Temettuat Defterlerindeki kayıtlara göre Hacı Mahmut Köyünde Boşnak Halil ve Erbac köyünde sadece Boşnakoğlu isimli kayıt vardır.
KAYNAK: Zeynel ÖZLÜ,19.Yüzyılda Göynük Kı salında Kullanılan Sülale ve Erkek Kişi Adları,Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi,Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Merkezi,2007
Akçakoca Boşnakoğlu
Akçakoca’da millet adı ile anılan belli başlı aileler şunlardır: Allâz (Ellâz) oğlu, Arnabudoğlu, Boşnakoğlu, Bozokluoğlu, Dede Acemoğlu ve Tataroğludur.Bu ailelerden Allâzoğlu, Arnabud (Arnavut)oğlu ve Boşnakoğlu aileleri aynı dönem Düzce kazasında da yaşamaktadır.
-ÇANKIRILI BOŞNNAKOĞLU
Boyalıca’nın Nüfus Ve Toplum Yapısı (1844-1852) isimli çalışmada (Yrd. Doç. Dr. Mustafa GENÇOĞLU) Boyalıca Köyünde yaşayan BOŞNAKOĞLU lakaplı 2 erkek kayıtlı derken isimlerden biri 38 yaşındaki Boşnakoğlu Hüseyin bin Muhammed olarak kayıtlıdır.
-1845 TE AFYON BOŞNAKOĞLU
Nevahir-i Barçın olarak bilinen Afyonun Emirdag kasabasına baglı Nevahir-i Barçın’a ait Temettuat defterlerinde BOŞNAK Molla İbrahim ve BOŞNAKOĞLU Mehmed ve Hasan ismine rastlanır.
KAYNAK: Temettuat Defterlerine Göre Nevahi-i Barçın Kazasının Sosyo-Ekonomik Yapısı,
Sefa KENDiRLİ,Tarih Anabilim Dal(Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Haziran 2008)
İZMİR BOŞNAKOĞLU
-1845 Tire Birgi Boşnakoğlu
XIX. yüzyıl ortalarında Birgi Kasabası halkının etnik yapısına baktığımızda 848 lakap içerisinde 3 tanesi Boşnakoğlu’dur.Boşnakoğlu lakabı taşıyanların oranı yuzde 15.48 dir.1845 Yılında Birgi Kazası Mahallelerinde Kayıtlı Hane Reisleri ve Aile/Sülale İsimlerine baktığımızda Börekçi Mahallesi’nde yaşayan Boşnakoğlu Mehmed bin Halil ismine rastlanır.
Yine aynı yıl Birgi’nin Kurtgazi Mahallesi’nde Boşnakoğlu Hacı İbrahim bin Halil ismi ile Dernek Mahallesi’nde Boşnakoğlu Hacı Ahmed bin Halil ismi vardır.
KAYNAK: XIX. Yüzyıl Ortalarında Sosyo-Kültürel Bir Ürün Olarak Lakaplar: Birgi Kasabası Örneği (AİLE/SÜLALE İSİMLERİ LİSTESİ İLE BİRLİKTE)* , Metin MENEKŞE ( Araş. Gör., Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü)
Bergama Boşnakoğlu (1830)
Kitabımızda İzmirli Boşnakları anlatırken Bergama’da da Boşnak olduğundan bahsetmiştik ancak orada belirttiğimiz tarihten çok evvelinde Bergama’da da Boşnakları görüyoruz.Örneğin 1830 yılındaki nüfus defterinde Hacışabanlar Köyü’nde 60 yaşında Aksakallı Rençber Boşnakoğlu Süleyman b.Ahmed’ten bahsedilir.
KAYNAK: https://bergama.bel.tr/wp-content/uploads/2021/08/BERGAMA-1838.pdf
ANKARA BOŞNAKOĞLU
Her ne kadar kitabımda Ankaralı Boşnaklar’a ayrı ve genişçe yer versem de bahsedilen ilk göçlerden evvel de Ankara’da Boşnakların olduğunu ayrıca aşağıda anlattım.
-Ankara Kalecik Boşnakoğlu
1831 tarihli Kalecik kazasının erkek nüfusunu gösteren nüfus defterinde CUMA Mahallesi’nde yaşayan 50 yaşında Boşnakoğlu Ömer ve 5 yaşındaki Mehmet ve 2 yaşındaki Yusuf isimleri geçmektedir.
KAYNAK: Osmanlı Arşiv Belgelerinde Kalecik,Kalecik Belediyesi yayınları,Sayfa 66
-1840 Yılında Ankara Kazan İlçesi Boşnakoğlu
Ankara’nın şimdiki ismiyle KAHRAMANKAZAN ilçesinin TEKKE Köyünde yaşayan Boşnak oğlu İbrahim (çiftçi) ile bunun yanında ,Boşnak oğlu Hasan (hizmetkar) isimlerine rastlanır.
Günümüzde ise Boşnakoğlu lakabı olmasa da ARNAVUTGİL lakaplı aileler yaşamaktadır.
KAYNAK: http://kazantekkekoyu.com/tekke-koyu/
Ankara Çubuk Boşnakoğlu
1842 TARİHLİ Ankara Kazası Nüfus Defterinde Karye-i İybek / Aybek (İybek /Yiğitli Köyü)’de yaşayan – Uzun boylu, kara bıyıklı Çiftçi Mustafa veled-i Boşnak oğlu Mehmed, sinn (yaş)
ismi geçer..
KAYNAK: Çubuk Belediyesi Yayınları,HAZIRLAYANLAR,Prof.Dr. Hüseyin ÇINAR Doç.Dr. İsmail KIVRIM
KARAMAN BOŞNAKOĞLU
1840 tarihli Osmanlı Dönemi nüfus defterinde BOŞNAKOĞLU (1 aile ) ismi geçmektedir.Bir de bunun yanında DER MAHALLE-İ CEDİD isimli yerin nüfus defterinde Boşnak oğlu uzunca boylu kırca sakallı el-Hâc Ali veled-i Ahmed sinn 53 (YAŞ 53 ) ismi gecer.Burada 3 erkek kişinin ailede yaşadıgı belirtilir.
Akla şu soru gelir: Neden kadın sayısı yazılmamış ? Cevap şu : Osmanlı o dönemde orduda kullanabileceği erkek arıyordu.
KAYNAK: 1840 Sayımına Göre Karaman Merkez Nüfusu, Hazırlayan Rabia ÇAKAL
ESKİŞEHİR BOŞNAKOĞLU
Kitabımızda Eskişehir Boşnakları’na ait özel bir bölüm var ancak kaynaklarımız Eskişehir’e oradaki yazılardan daha eski zamanda Boşnak geldiğini gösterdiği için buraya aldık.
1844-1845 yıllarında tutulan Temettuât defterlerinde ( Tanzimatın uygulandığı bölgelerde mal- mülk, hayvan, arazi ve yaşayan vatandaşların mal varlıklarının hane bazında kaydedildiği resmi defterlerdir.) Eskişehir, Hüdâvendigâr Eyaleti’nde Tataroğlu, Araboğlu, Boşnakoğlu gibi aile isimlerine rsatlanmaktadır.
KAYNAK: XIX. Yüzyıl Ortalarında Eskişehir Kasabasında Aile Adları ,Metin MENEKŞE ,Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2016 Güz (25), 141-152
KIRŞEHİR BOŞNAKOĞLU
Boşnakoğlu lakaplı çok sayıda kişi karşımıza çıkarken bir de ne göreyim ? Kırşehir’de de Boşnakoğlu var !
1841 yılına ait Kırşehir 3537 nolu defterde 31 yaşında Boşnakoğlu Abdullah veledi Ömer ismi geçmekte.Bu da Anadolu’nun neredeyse tamamında bizlerin o dönemde yaşadığını gösteriyor.
KAYNAK: 3537 NOLU 1841 Tarihli Kırşehir Nüfus Defteri,Yard.Doç.Dr Mehmet GÜNEŞ,Berikan Yayınevi,Ankara 2015
YOZGAT BOŞNAKOĞLU
Esasen kitabımızda Yozgat Boşnakları’na yer vermiştik ancak onlar Cumhuriyet devrinde göç eden Boşnakları..Aşağıda okuyacaklarınız Osmanlı döneminde Yozgat’ta yaşayan Boşnaklar’dır.
Bozok Kızılkoca Boşnakoğlu
1845 tarihli Bozok Sancağı Kazası Kızılkoca kazasına ait defterde 40 yaşında orta boylu sarı sakallı Mustafa bin Boşnakoğlu ismi vardır.
KAYNAK: https://earsiv.odu.edu.tr/jspui/bitstream/11489/5385/1/10612232.pdf
Yozgat Boğazlıyan Boşnakoğlu
1831-32 yıllarına ait 2064 numaralı Boğazlıyan Nüfus Defteri’nde Karye-ş Boğazlıyan ( Boğazlıyan Köyü) ‘nde Orta boylu kara bıyıklı Boşnakoğlu 33 yaşında Yusuf bin Hüseyin’den bahsedilir.
KAYNAK: Muhammed KOCAGÖZ,2064 Numaralı Boğazlıyan Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi ve Transkripsiyonu,Ordu Üniversitesi Sosyal bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi,2019
Yozgat Boşnakoğlu
1840 tarihli ve 2112 numaralı olan defter Bozok Sancağı’nın Kızılkoca Kazası’nın merkezi olan Yozgat Kasabası’na ait bilgilerde 221 haneli Çatak Mahallesi’nde Orta boylu sarı bıyıklı Boşnakoğlu Halil (33 Yaş) ile Orta boylu sarı bıyıklı Boşnakoğlu Hasan (25 yaş) isimleri vardır.
KAYNAK: 2112 Numaralı Yozgat Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi ve Transkripsiyonu, Okan HATAM
Aydıncık Boşnakoğlu
Vaktiyle Zile’ye bağlı olan ve daha sonra Yozgat Aydıncık Belediyesi’ne bağlanan Eymir Köyü 1838 nüfus defterinde 35 yaşında Boşnak oğlu Hüseyin bin Osman uzunca boylu sarı sakallı şeklinde kaydedilmiş Boşnak ve bunun yanında biri 40 yaşında Uzun boylu sarı sakallı Boşnak oğlu Hüseyin veled-i Osman ile 50 yaşında Orta boylu aksakallı Boşnak oğlu Ali veled-i Osman şeklinde kaydedilmiş isimler vardır.
KAYNAK: Dr.Ebubekir GÜNGÖR,Aydıncık Nufus Defterleri 1838-1841,Aydıncık Belediyesi Yayınları,2017
ÇORUM BOŞNAKLARI
1844-45 Temettuat Defterlerine göre Çorum Azab Ahmed Mahallesi’nde Gürcü,Kürt,Arnavut ve Boşnakların yaşadığı belirtilen mahallede Boşnakoğlu Mehmed ,Tatar ve Boşnakların yaşadığı Uç Mahallesinde Boşnakoğlu Hacı İbrahim isimlerine rastlanmıştır.
Yine Çorum ili Bayat ilçesi 1840 temettuat defterlerinde Dorukseki’de ikamet eden Boşnakoğlu Osman ismi geçer.
KAYNAK:
-Çorum Merkez Kazasının Sosyal ve Ekonomik Yapısı (1844-1845 Temettüat Defterlerine Göre) | İlyas AK | 2022
-Kürşat Şamil ŞAHİN,Bayat İlçesi Tarihi,Nüfus ve Temettuat Defterleri
DENİZLİ BOŞNAKOĞLU
1844 Yılı Denizli Merkez kazasına bağlı köylerin temettuat defterlerine göre Karcı köyünde Boşnakoğlu lakaplı 1 hane vardır.
KAYNAK: Hülya ÖZLÜ,XIX. Yüzyılda Denizli Merkez Kazasına Bağlı Köylerin Sosyo-Ekonomik Durumu (Temettuat Defterlerine Göre),Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı,2006
Denizli Tavaslı Boşnakoğlu
1841 Tarihli Nüfus Defterine Göre Kale-i Tavas Kazası’nın Yarangüme Köyü’nün Orta Mahallesine kayıtlı 80 yaşında Boşnakoğlu uzun boylu, kır sakallı Süleyman ve 42 yaşındaki Boşnakoğlu uzun boylu, kara sakallı Mustafa bin Süleyman isimlerine rastlanır.Nüfus defterinde hanede 3 kişi yaşadığı yazıldığına göre 3.kişi kadın olmalıdır.O dönemde temettuat ve nüfus defterlerine Osmanlı Ordusuna asker alınması amacıyla sayım yapıldığı düşünüldüğünde erkeklerin kayıtlı olması normaldir.
KAYNAK: Esra ÖZBAY,1841 Tarihli Nüfus Defterine Göre Kale-i Tavas Kazası ,Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi Tarih Ana Bilim Dalı Yeniçağ Tarihi Programı,2024
TOKAT HUBYAR KÖYÜNDE YAŞAYAN BOŞNAK
Sivas Sancakına bağlı Tozanlı Kasabasına bağlı Hubyar Köyünde yaşayan Boşnakoğlu Mehmet’in emlak, arazi ve sair gelirleri “Sivas Sancakına Bağlı Tozanlı Kazasına Tabi Hubyar Köyü Ahalilerinin Emlak, Arazi ve Temettuatlarının Miktarını Beyan Eden1841 tarihli defterde geçmektedir.Bu da o devirde Tokat’ta da Boşnakların varlığını göstermektedir.
KAYNAK: HUBYAR SULTAN OCAGI VE BEYDİLİ SIRAÇ TOPLULUKLARI Ali KENANOGlU – İsmail ONARLI,Hacı Bektaş Veli Dergisi ,sayı 23, 2002
ALAİYE ( ALANYA ) SANCAĞI VE GÜNDOĞMUŞ BOŞNAKOĞLU
Günümüzde Antalya’ya bağlı Alanya eski ismiyle Alaiye olarak bilinir.1830 yılına ait nüfus sayım defterleri ile mevcut verilerin güncellendiği 1833-1834 yılı nüfus kayıt defterleri ve 1840-1844 yılı nüfus sayım defterlerine göre Boşnakoğlu lakapli ailelere rastlanması burada da Boşnakların varlığına delildir.Antalyalı Boşnaklar yazımızda her ne kadar cumhuriyet döneminde Boşnakların yerleştiğinden bahsetsek de Antalya’ya daha evvel gelenlerin de olduğunu öğrenmiş oluyoruz.
Alaiye’nin haricinde Gündoğmuş’a bağlı Bayır Köyü’nde yine temettuat defterlerinden öğrendiğimize göre Boşnakoğlu,Boşnakoğlu Sarı Mustafa ve Boşnakoğlu Abdurrahman isimlerine rastlıyoruz.Tüm bunlara baktığımızda Antalya’nın doğusunda Boşnakların daha evvelden gelip yerleştiğini görmüş oluyoruz.
KAYNAKLAR:
– Mehmet AK,19. Yüzyıl Nüfus Sayımlarına Göre Alaiye Sancağı,SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi SDU Faculty of Arts and Sciences Sosyal Bilimler Dergisi Journal of Social Sciences Ağustos 2014, Sayı: 32, ss. 67-96
-Yard.Doç.Dr Selim Hilmi ÖZKAN,Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Gündoğmuş ( Kise ve Nağlu Nahiyeleri),Alanya 2010
KOCAELİ KANDIRADA BOŞNAKLARIN İSKANI
Boşnak muhacirin bulunmadığı ifade edilen Kandırakazasında daha sonra 1900 yılı başlarında Kefken iskelesi mahallinde Bosna muhacirleri iskan edildiği görülmektedir. KAYNAK: BOA.İ.ML. 60-27. Şura-yı Devlet Maliye Dairesi 31 Ağustos 1320 (13 Eylül 1904) tarihli müzekkeresi.
KAYNAK: BOA.İ.ML. 60-27. Şura-yı Devlet Maliye Dairesi 31 Ağustos 1320 (13 Eylül 1904) tarihli müzekkeresi.
KAHRAMANMARAŞ BOŞNAKOĞLU
Boşnakoğlu Halil Bayman (1852 doğumlu) Cerid Ağabeyli köyünde yaşıyordu.Bu kaydı 1930’lu yıllarda yaşayanlar arasında buldum.Çağlayancerit ilçesine bağlı olan bir köydür bu.
KAYNAK: Tarih Kültürel ve Sosyal Yapısı İle Kahramanmaraş’ta Ceritoğulları,Serdar YAKAR Ömer KAY,KAHRAMANMARAŞ Aralık 2003
