ÖRDEKGÖLÜ BOŞNAKLARI 

Ördekgölü Köyü,Ankara Polatlı ilçesine bağlıdır. Ankara’ya 114 km,Polatlı ilçesine 28 km uzaktadır.Sabanca,Sarıhalil,Sivri,Soğulca,Evliyafakı ve Kavak köylerine komşudur.Köyün Rakımı (Deniz seviyesinden yüksekliği) yaklaşık olarak 944 metredir.1951 yılında Haymana’dan Polatlı ilçesine bağlanmıştır.

Günümüzde ki köy nüfusu 2023 yılında 132’dir..Boşnak köyü diyoruz ama tamamı Boşnak değil ve sokakları nizami yapılmış ve çoğu köyde göremeyeceğimiz bir düzende …Ördekgölü Köyü memleketimizde aşina olduğumuz köylere hiç mi hiç benzemiyor. İmparator gibi köy desek yeri. Muhteşem bir kuruluma sahip cennetten bir köşe adeta…. Avrupai bir plan ile önce caddeler ve sokaklar hasıl olmuş. Evler taş ile yapılmış. Ördekgölü Köyü’nde hala 120 yıllık taş evler, taş duvarlar dimdik ayakta. Köy halkı o evlerde barınma ihtiyacını gidermekte.

KÖYÜN ADI NERDEN GELİYOR ?

Köylülerin anlatımına göre köy  önce Haymana’ya bağlıydı. 1951 yılında Haymana ilçesinden Polatlı’ya bağlandı.Suyu Haymana Çal Dağı’ndan gelir. Osmanlı kaynaklarında köyün adı Burhaniye olarak geçse de hiçbir Ördekgölü köylüsü bu ismi duymadıklarını ifade etmiştir.Köyde bulunan küçüklü büyüklü pek çok gölde farklı türde ördekler yüzmeye gelirmiş. Öyle ki kağnıları yutacak kadar derin göller olduğu söyleniyor. Dolayısıyla köyün adı Ördekgölü kalmış. Köyün ortasında olan bir gölden köy halkının su ihtiyacını gidermek için çeşme yapılarak avgana(kanal)açılmış” Köy merkezindeki 100 yıllık köye hayat vermeye devam ediyor.  Geçim kaynakları tarım ve hayvancılık..buğday,arpa,pancar,soğan,kavun,karpuz,bahçelerde ise elma,armut,vişne,kayısı,ceviz,dut,iğde,ihtiyaca görede sebze yetiştirilir.Mevsimlik göçmen işçi çalışır.koyun sığır kaz ördek tavuk beslenir.Eğitim düzeyi yüksek olan köyde ilköğretim Polatlı merkezde taşımalı olarak yapılmaktadır.Çok amaçlı köy konağı vardı.

BOŞNAKLARIN KÖYE YERLEŞMESİ

1878-1879 yıllarında Osmanlı- Rus Savaşı’ndan sonra Krajina,Sarajevo,Travnik ve Banja Luka’ bölgesinden gelen Boşnaklar Adapazarı üzerinden Ankara’ya iskan edilir.Önce Zir yani Sincan’a yerleşen Boşnaklar burada bataklık ve sivrisinek sıkıntısından dolayı Ördekgölü’ne yerleştirilir.Köyün adına Osmanlı kaynaklarında Burhaniye denmesine rağmen köylüler bu ismi hiç duymadıklarını belirtirler.

Kaynaklarda 2.Abdülhamid döeninde 20 hane gelip yerleşti dense de köylüler buraya köylü sakinlerden Hidayet Diner 60-70 hane gelip yerleştiklerini ifade eder.Bu konuda arşiv kaydında geçen bilgi ise 1901 senesi Temmuz ayında Ördekgölü mevkiinde Boşnak muhacirler için 50 mesken inşasına karar verildiğidir. Bu durumda en makul yorum köye en az 50 hane muhacirin

yerleştirilmiş olduğudur. Muhtemelen bu sırada köyde bir cami inşasına da girişilmiştir. Zira köyde bulunan camii hakkında bir vakıf kaydı bulunmaktadır.

Ördekgölü köylüleri İstanbul üzerinden Türkiye‟ye giriş yaparak Adapazarı‟na gelmiş oradan da Ankara‟ya sevk edilmiştir.İlk iskan edildikleri yer Zir Vadisi yani Sincan’dır.Bataklık ve sivrisinekten dolayı burada yerleşmeye yanaşmayan muhacirler Ördekgölü mevkiine iskân edilmişlerdir.

 

Bunun yanında önce Sivas’a giden daha sonra ise geri dönen üç aile ve bunların eniştelerinin(o da Boşnaktır ) de gelip yerleştiğini ekleyelim.Köye Boşnak iskanı yapıldıktan sonra İzmir’e giden üç hane ve Ankara merkezde olan Şükriye mahallesine yerleşenler de olmuştur.Yine ilk geldiğinde İstanbul‟da yerleşen, ancak daha sonra askerlik dolayısıyla Ankara‟ya gelip burada evlenerek iç güvey olarak köyde kalan bir Boşnağın bulunduğunu da ilave edelim.

1903 yılında geçici olarak Ördekgölüne yerleştirilen ordan da Çimenceğiz’e iskan edilen Boşnaklar olmuştur.

Köy sakinlerindne Ahmet Dinler ise 1887-1890 yılları arasında Krajina bölgesi’nden Selanik ve İstanbul yoluyla gelip yerleştirildiklerinden bahseder.arasında önce Selanike sonra da oradan da İstanbula getirilen Boşnak göçmenler buradan 17 köye dağıtılırlar. Boşnak Kesikkavak,Çimenceyiz,Beyceyiz,Karapınar bu köylerden bazılarıdır. iklim şartlarına uyum sağlama,bulaşıcı hastalıklar ve Kurtuluş Savaşına katılımlardan dolayı nüfus sayıları çok azalmış ve birçok köy yitirilmiştir.

1912 yılında Mehmed oğlu Yusuf efendi Ördekgölü köyü camii için para vakfeder

1927 yılı kayıtlarında Polatlı’da 2 Boşnak köyü ve 312 Boşnak yaşadığı tespit edilmiştir.Yine bu kayıtlarda Tatar ve Boşnakların yaşadığı Karapınar Köyü’nden bahsedilir.1920’li yılların başında doğu vilayetlerinden gelip yerleşitirilen vatandaşlarımız da olmuştur.Avşar dışındaki köylerdeki Boşnaklara Sarı Boşnak dendiği gibi Ördekgölü köyü Boşnaklarına da Sarı Boşnak deniyor.Bosnadan gelenlerin sarışın olması ve klasiktir ya “Boşnak sarışın ve renkli gözlü” muhabbeti..İşte ondan ötürü Ördekgölü köyü Boşnakları da “ Sarı Boşnak”tır.

Köye yerleştirilen Boşnaklara yapılan yardımlar

Köye yerleştirilen Boşnaklara devlet tarafından 65‟er dönüm arazi ve beşer dönüm bahçe verilmiştir. Bunun yanında Devlet, muhacirlere 300‟er bin lira koşum parası yardımında da bulunmuştur. Böylece muhacerette bulunan Boşnaklara geçinmeleri için yardım edilmiş oldu. Ayrıca 1901 yılında iskan için 120 konut inşası kararı alınmış böylece Boşnakların barınmalarında da devlet desteği sağlanmış oldu. Ördekgölü köyü tren yolu hattının güneyinde yer almakta bu da yardımların ve iskanın kolaylaşmasını ssağlamaktaydı. Köye yapılan meskenlerin çatıları üçgen şeklindedir. Ördekgölü köyü Ankara’daki 50 göçmen köyünden biridir.

İnsanı mizahsever köyün tamamı emeklilerden oluşuyor diyebiliriz. Köyün gençleri şehre taşındı. Tarihi hayratları (Çamaşırhane)75 yıl önce yapılmış 7 bacası ve iki kurnası ile geçmişten bugüne hediye. Köy,Avrupai bir köy ve simetrik bir plana sahip.

 KÖYDE BOŞNAK KÜLTÜR VE ADETLERİ

  Köyün en yaşlılarından sayılan Meryem Erdoğan anlatımı “ 77 yaşındayım. Biz Boşnak, Evliyafakılı, Laz, Gürcü bir arada yaşıyoruz. Hepimiz kardeşiz. Benim babam Kafkasya’dan gelmiş. Eskişehir’de Yunan Harbi’nde başından vurulmuş. Ey kızım, gençlik geldi geçti bu köyde ama ayrı gayrı bilmedik. Varlığı yokluğu paylaştık.”

Peki köyde Boşnak adetleri nasıl ? Hala uygulanır mı ? Ona da bakalım..

BABİNA (KIRK UÇURMA) ADETİ

  Boşnak adetlerini aynı köyden olan öğretmen Cemal Gürkan’ : “ Bizim köyün kadınları doğumdan sonra kırk gün evden çıkmaz. Komşuları ona çorba, yemek, tatlı pişirip getirir. Lohusa kadın 40 gün sonra çocuğuyla birlikte kırkından çıkar. Mis gibi kurabiyeler yaparak kırk uçurmaya (Boşnakça’da babina) çıkar. Kendisine gelen tüm komşularına virata virata (kapı)o kurabiyeden götürür.(Posiva) gece gezmeleri yaparız. (Krusa) mısır unundan ekmek yapar yeriz.”

ANTİK ÇEŞME…

        Cemal Gürkan yüzyıllık çeşmenin hikayesini aktardı: “ Bu çeşme çok önemlidir. Köyde harman zamanı sabaha kadar patos yapılırdı. Saman tozundan kurtulmak için hemen bu çeşmeye koşar ılık suyuna kendimizi bırakırdık. Çeşmenin suyu Ocak ayının ortasına kadar sıcaklığını korur. Babam bu köyde mizahçı olarak bilinir ve şakalarına köyde kimse itiraz etmez. Bu köyün üç özelliği mizahçı, çalışkan ve birbirine tutkunluğu ile tanınmasıdır.Caminin yanındaki uzun yol bizim çocukluğumuzda ‘Topaç Çevirme Pisti’ idi.

       Köyde ayrıca Boşnak Yemekleri olarak Pita, kulkuşa, mutuşa,Hurmisa tatlısı  ve pugrayı sayabiliriz.Takriben 1970li senelerde Boşnakça ana dilin konuşulduğu not edilmiştir

KÖYÜN ESKİ KÜLTÜREL HAYATI İLE İLGİLİ ULAŞTIGIM YAZILAR

Mehmet Kizilkayanin torunuyum, cocuklugumuzda hatirladigimiz Ördekgölü köyü cok güzel, yemyesil, ve kalabalik bir köydü.Köyün eski hali sadece hayallerde ve anne ve babalarimiz Potak cevresinde cekilmis bir kac fotografinda kalmistir.Çesitli sebeplerden dolayi köyden kentte göc eden halk köyü ilgisizlige terketmis ve bugünkü hale getirmistir. Oysa ki, yillar önce Balkanlardan Anadolu’ya getirdikleri bir kültür varmış ki zamanla yok olup gitmis..toplumlar kültürlerini yasatabildikleri sürece var olmuslardir.Şimdilerde Boşnak kültürü denildiginde akla sadece pita gelmektedir.Temennim köy halkinin ya da Ördekgölü köylüyüm diyenlerin bir araya gelip en azindan bir kültür derneği kurmalarıdır. Ördekgölü köyünde bir cok hatiranız olduğunu unutmayin .Köyünüzü ve Boşnak kültürünü yaşatmak için el ele verin. Hiç birsey için geç kalınmış değil.Tüm Ördekgölü köyü halkiıa selam ederim…..Yasin Kilinc

-Tüm Ördekgölü halkı olarak toprağımıza,gelenek ve göreneklerimize lütfen sahip çıkalım.Köyümüz doğduğumuz yer başkalarının köyü olmasın .Boşnak köyü olarak kalsın.Eski beraberlik içindeki köy günlerini tekrar yaşamak dileğiyle tüm köylülerime  sevgi ve selamlar.

-Ahmet Dinler: Ördekgölü doğumluyum,Bundan 10-15 yıl öncesine kadar yeşiliği ile adeta bir cennet köşesini andıran köyümüz maalesef ki ağaca ve yeşile olan ilgisizlik ve su sıkıntıları nedeni ile hızla karasallaşmaktadır.6 mayıs hıderellez şenlikleri ile özdeşlenen Potak bölgesi maalesef geleneklerden uzaklaşılması ve ağaç kesimlerinden dolayı eski görünümünden cok uzakta,yine de köyümüzde öz ve Potak bölgesinde bulunan mağaralar,resimli kaya, Arap kızın penceresi,gavur damı görülmeye değer.Her ne kadar Boşnak kültüründen uzaklaşılsa da pitanın damaklardaki tadı sürmeye devam ediyor,tüm hemşerilerime sevgilerimle…..

 

KÖYDE YAŞAYAN BOŞNAK SÜLALELERİ

Terziç-AKTAN SOYADINI ALDILAR

Bakaliç- ÇETİN SOYADINI ALDILAR

Mancıkiç- ÇELİK SOYADINI ALDILAR

Çayiç- ÖZGÜR VE ÜSTÜN SOYADINI ALDILAR

Begoviç- GÜRKAN SOYADINI ALDILAR

Orohas-KAPLAN SOYADINI ALDILAR

Tetriyaviç- YAŞAR SOYADINI ALDILAR..

Hazırlayan: Şevket KOÇ

Kaynaklar:

-http://www.haberakar.com/abdulhamitin-koyu-ordekgolu-haberi-7450

-wikipedi-Haymana Gazetesi-Türkçebilgi.com

-http://www.polatliistiklal.com/2017/04/28/osmanli-kayitlarinda-polatli-5/

-https://www.nufusune.com/179107-ankara-polatli-ordekgolu-mahallesi-nufusu

-https://www.facebook.com/groups/52388387817/?locale=tr_TR

-https://nisanyanmap.com/?yer=3282&haritasi=%C3%B6rdekg%C3%B6l%C3%BC

-http://bucivar.com/ankara/polatli/ordekgolu

-https://www.turkcebilgi.com/polatl%C4%B1,_%C3%B6rdekg%C3%B6l%C3%BC

-19.Yüzyıldan 20.Yüzyıla Ankarada Göç ve İskan,Yunus Pustu,Hacettepe Üniversitesi yayımlanmamış tez

-https://www.nisanyanyeradlari.com/?lv=2&y=%C3%96rdekg%C3%B6l%C3%BC&t=&srt=x&u=1&ua=0