AKSİCİM-TÜRKİYE’DEKİ BOŞNAK KÖYÜ

AKSİCİM BOŞNAKLARI

 

 

Kırklareli İli Vize İlçesi’ne bağlı köydür.İl merkezine 83 Vize İlçe merkezine ise 27 km mesafededir.1901 yılından beri aynı ismi taşımaktadır.Nüfusu 2024 verilerine göre 318’dir.

Boşnak köyü olarak bilinir.Boşnak köylerinden ismi değişmeyen tek köy Aksicim’dir. Kurtuluş savaşı öncesi, Rumların yaşadığı bu köy adını Rumların yaşadığı zamanda üretilen ak iplikten alarak Aksicim olmuştur. Ihlamur ağacının kabuğu soyup suda bekleterek sicim yani ip, urgan üretilirmiş. Eski dönemlerde çok zengin Rumların sayfiye yeri olarak kullandığı ve mandıraları ile ünlü bir köy iken, 1912 yılında Türkiye’ye göç eden Müslüman Boşnakların yerleştiği bir köy konumunu almıştır.

BOŞNAKLARIN KÖYE YERLEŞMESİ

Aksicim köyündeki Boşnaklar ilk olarak 1912 yılında Balkan Savaşları devam ettiği sırada gelmiştir. 17 hane gelen Boşnakların  öncelikli geliş sebebi can güvenliğidir. Sırplar o dönemde de sivil halkı çeşitli işkenceler yaparak öldürmüştür.Gelenlerin yüzde 80’i birbirini tanıyormuş.1915’e kadar bu göç devam etti.

Şahoviçi yerleşiminde yaşanan katliamdan bir yıl sonra 1925’te Türkiye’ye gelen Akova, Siyenitsa ve Yeni Pazar doğumlu Boşnaklar,Kırklareli’nin Vize ilçesinde bulunan Aksicim köyüne iskân edilmişlerdi. Muhacirler iskân edilirken ailelerin bir arada yerleştirilmesi ve akrabaların bütünlüğü sağlanmaya çalışılmış ve bu amaçla da birçok muhacirin akrabalarının yanına yerleştirilmesine dikkat edilmiştir.

Görüldüğü gibi Boşnakların Kırklareli’ye iskânıyla ilgili bulunabilen kayıtlar çok kısıtlıdır. Bu kayıtlarda araştırma yaptığımız köylerden sadece Aksicim’e Boşnakların iskân edildiği ile ilgili bilgi mevcuttur.

Köyde Mostar,Nevesinje,Prijepolje,Nova Varoş,Novipazar ve Sjenica Boşnakları iskan edilmiştir.Şatara,Maslahat,Krajna,Karaçiç sülaleleri ilk gelenlerdir.Köye başlangıçta birkaç hane gelmiş daha sonra diğer ailelere haber verilmiş ve böylece peyderpey yerleşim olmuştur.Bir kaynakta 1958 göçmeni Arnavut aile yerleştirilirdiğine dair bilgiye ulaşsak da köyde Arnavut aile yok.Bir de  1950-1960 arası 14 Boşnak Aksicim’e yerleştirildiğine dair bilgilere rastlasak da bu bilginin doğruluğunu teyid edemedik.Sadece 1-2 ailenin geldiğine dair köylülerden bilgi aldık.

Günümüzde Köyde şu sülaleler yaşamaktadır:

Şatara,Şahoviç,Karaçiç,Krajic,Pilaviç,Maslahat,Murgiç,Karadzic,Bajraktaroviç,Hadzifejzovic,Kovaçeviç 

Köyde köy dışındakiler dahil 1000 civarı Aksicimli Boşnak vardır. Köy dışındaki Aksicimliler Balkaya,Saray,Çerkezköy,Kapaklı ve İstanbul’da yaşamaktadırlar.

 

KÖYÜN GEÇİM KAYNAKLARI

Köyde hayvancılık,ormancılık,esnaflık meyve sebze ile uğraşırlar. Kazandere Baraj nedeniyle tarım yapılamamaktadır.Baraj yapımı için yapılan İstimlak nedeniyle tarım arazileri su havzası olmuştur.Boşnaklar memleketlerine benzeyen bu bölgeye geldiklerinde Rumların terk ettiği bu alanlara yerleşmiş ve ormancılık yapmaya başlamışlardır.Gelir kaynakları az olduğu için özellikle gençler köy dışında çalışmak için gitmişlerdir.Köye ilk geldiklerinde mangal kömürü ilk geçim kaynağı olmuştur. Çerkezköy’e özellikle taşınmıştır.Daha sonra ise İstanbul’un odun ihtiyacını karşılamak için Kıyıköy’den ve İğneada’dan Yenikapı’ya gemilerle taşınmıştır.Bunun haricinde öküz ve mandalar ile taşımacılık yapılmıştır.Kamyonlar çıkınca da -1960’lardan sonra-taşıma modernleşmiştir.

Aksicim’in neredeyse tamamı Boşnaktır.10-15 hane hariç.Köydeki Boşnaklar köyde bulunan toprak ve evleri sadece Boşnaklara  satmaktadırlar.

Hafta sonları 2000 civarı yürüyüşe gelen insan olur.

AKSİCİMLİ ŞEHİT VE GAZİLER

Çanakkale Savaşına katılan Aksicim’den Boşnak Çanakkale savaşına daha kapıdan gelmeden götürülmüş ve savaşta şehit olmuşlardır.Ayrıca Kıbrıs ve Güneydoğu gazileri de vardır.

KÖYDE BOŞNAK KÜLTÜRÜ

Aksicim’de Boşnak kültürü yaşanmaktadır.Düğünler,yemekler ve diğer adetler yaşatılmaktadır.Boşnakça ise genelde anlaşılmakta küçük çocuklar anlasa da pek konuşamamaktadır. Gelinler ise zamanla öğrenmektedirler.

Aksicim’de Boşnak kültürünün en önemli unsuru olan Dimja giyilmesi tarihe karışmış yerini klasik şalvar almıştır.Bayram adetleri ise eskiden gelen gelenekler doğrultusunda yaşatılmaktadır. Trakya etkisi giderek artmaktadır.Boşnakça şarkılar söylenememekte ancak dil konuşulabilmektedir.

Evlilikler giderek karışık olmaktadır.Bu da kültürün etkisini azaltmaktadır.Balkaya ile ilişkiler çok sıkı olmakta ve devam etmektedir. Balkaya 7 km mesafededirler.Akraba evliliği yapmazlar.Komşu kızına bakılmaz ve evlenememektedir. Biri vefat ettiği zaman işe gidilmez,cenazelerle iştigal ederler.Düğünlerde de aynısı geçerlidir.Boşnak böreği ortaklaşa yapılır.Bayramlarda etli börek olmazsa olmazdır.Köyde Boşnak böreği muhakkak böreği yapılır.Bunun yanında etli pilav yemeği (Büryan) bayram yemeğidir.Ramazanlarda da hoşaf sofralarda muhakkak bulunur.

Köyde her hafta muhakkak bir evde Boşnak böreği pişmektedir.Misafirler de Boşnak böreği ile karşılanır kuru fasulye ve tatlısı eksik edilmez. Misafirlere Hacımakule de yapılırdı.Boşnak kurabiyesi de eskiden askere gidenlere yapılırdı.Aksicim köyünde askere giden çocuk evine komşular mutlaka mart dokuzu (Boşnak) kurabiyesi götürürler.Ayrıca kahveye çıkan yaşlılar da evde yapılan Boşnak kurabiyesini yanında götürüp çayla beraber yerler.Her yemekten sonra Boşnaklar muhakkak bir kahve içmeyi severler.

Askere gidenlere imam gelir dua eder ve asker tülbendi konularak uğurlanırdı.Arkasından su dökülürdü.Herkes giden askere harçlık verirdi.

Aksicim köyünde erkekler Cuma günü işe gitmezler. Çocuklar, gençler,yaşlılar herkes namaza gider. Cuma günü kimse ormana çalışmaya gitmez. Hem başına bir şey geleceğinden hem de Cuma saati çalışmanın doğru olmayacağı düşüncesinden. Bundan 25 yıl önce köyde imam olmadığı zamanlarda Cuma namazı için Kıyıköy’e yayan gidiyorlarmış.Köy genel itibarıyla muhafazakar ve kendi deyimleri ile “Osmanlı torunları”dır.

Salcano bisikletleri sahibi Salih Akgül Balkayalı olsa da Aksicimde de akrabası vardır.

Köy dışında yaşayan köylülerin uğraş alanları kuyumcu,emlakçı,Boşnak Börekçisi (Yıldırım’daki Prava Pita ve Has Boşnak Börekçisi),polislik,memurluk,gardiyanlık,öğretmenlik vb meslek sahipleri vardır.Bunun yanında Medyacı Kayhan Gül ve Doç.Dr Tarık Duran (Sırbistanda öğretim görevlisidir) da Aksicim Köyü kökenli kişilerdir.

Köydeki Boşnaklar emleketlerine turlar düzenlemekte ve oraların hasretini gidermektedirler.Soylarını araştırır ve geçmişlerini öğrenmek çaba göstermektedirler.

Şimdi de Preporod Dergisinde yayınlanan yazıyı buraya ekliyorum..

 

Türkiye için biliyoruz ki bu ülkede yaşayan çok Boşnak var.Türkiye’ye gelen hiçbir Boşnak yoktur ki Kapalıçarşı’ya geldiklerinde İngilizce ve Türkçe bilmeden alışveriş yapsın. Çünkü burada çoğu kişi Boşnakça konuşuyor

İstanbul ile Edirne arasında,Karadenize 7 km uzaklıktaki Aksicime geldiğimizde ,bundan dolayı Boşnakların pek de uğradığı söyenemez.

Köyde 125 hane ve 320 nüfus var.köydeki herkes Boşnakça biliyor.Foça,Mostar ve Novipazar gibi farklı yerlerden gelseler de ,geldikleri yerlere bakmadan ayrım yapmadan kendilerini Boşnak olarak tanımlamaktadır.

Köye ilk gelen Boşnaklar 1912/1913 yıllarındadır.Kendi soy isimlerini bırakarak ve tanımadıkları bu topraklara yerleştiler.

Ve kendi kimliklerini ve dini inançlarını ( İslamiyet) korudular. Köyde 10-12 Rum evi ( hanesi) vardır. Rumlar ,Balkan Savaşlarının arkasından tamamen köyü terk etmişlerdir.Boşnaklar buradaki kiliseleri camilere çevirmişlerdir.1970’li yıllarda ise taştan camii ve minare yapmışlardır.

Türkiye’ye geldiklerinde de kullandıkları soyadlarını değiştirmek zorunda kalmışlardır.Daha sonra ise doğanlar arasında farklı soyadları olunca kültür,gelenek ve dillerini korumak gerektiğini anladılar.

Buraya göç edenler soyadlarını biliyolar.Mesela Foça’dan gelenler Bajraktevic,Şahovic ve Balata soyadlarını taşıyanlar Novipazar’dan, Hacıfeyzovic soyadını taşıyanlar Syenitsa’dan Karacic soyadlılar Karadağ ‘dan Maslahat soyadlılar ise Sarajevo’dan vb.

Namazdan sonra çaya davet eden Boşnakların davetine bir öğle namazı sonrası bir çay ocağında icabet ettik.Sohbetimizde Boşnakçayı konuşmaktan gurur duyduklarını ,Bosna ‘dan bahsedildiğinde ise mutlu olduklarına şahit olduk. Her birisinin kendine ait bir hayat hikayesi olduğunu,babalarının ve dedelerinin gelmeden önceki anılarının olduğunu gördük.

İbrahim Aydınoğlu,dedelerinden duyduklarını anlattı. Onun anlattıklarını dinleyince Bosna’ya ve Boşnaklara karşı tarifi mümkün olmayan bir sevgi duyduklarını hissettim. Bunun yanında annenin çocuğuna duyduğu özlem gibi bir özlem duyduğunu da.İbrahim’in anlattıklarına baktığımda hiç Bosna’ya gidemese de ,gitmiş gibi özlem duyduğunu anladım. Bosna sevgisi çok, dilinde Boşnakça..ama hiçbir zaman gidememiş.

Köye yerleştikten sonra tarım, hayvancılık ve ormancılık ile uğraşmaya başlamışlar.

İki nedenden dolayı yetkililer tarafından suları İstanbul’a bırakılmış,bundan dolayı birçok alan sular altında kalmış ,ormanın öteki tarafında yetkililerin kontrolü altında yerleşmişlerdir.Bu olaydan sonra başlıca geçim kaynakları hayvancılık olmuştur.Kadınlar ise tığ işinde ustalaşmışlar ve başörtüsü işi yapmaktadırlar.

TERCÜME : BOŞNAK MEDYA

Kaynak: http://www.preporod.com/index.php/islamska-zajednica/medzlisi/2318-aksidzim-bosnjacko-selo-u-turskoj

-https://tr.wikipedia.org/wiki/Aksicim,_Vize

-https://www.nufusune.com/19663-kirklareli-vize-aksicim-koy-nufusu

-Trakya’ya İskan Edilen Göçmenler ve Bölgenin Sosyo-Kültürel Yapısına Etkileri (1950-60),Doktora Tezi,Ayşegül İNGİNAR KEMALOĞLU,İstanbul Medeniyet Üniversitesi,2020

 -https://www.gazetetrakya.com/

-https://www.nisanyanyeradlari.com/?y=&t=K%C4%B1y%C4%B1k%C3%B6y&u=1&ua=0

-Yasin AYDIN-Aksicim Köyünden…