SANCAK BOŞNAKLARININ TARİHİ

GÜNÜMÜZ SANCAK BOŞNAK NÜFUSUNUN %50 İLA %60’I KOLAŞİN, NİKŞİÇ, BOKA KOTORSKA, HERSEK, DALMAÇYA, PODGORİTSA, İSPUJ VE İŞKODRA KÖKENLİDİR…

ÇOK BÖLÜMLÜ YAZI DİZİSİ (FELETON)

Çeşitli tarihî araştırmalar, göç hareketleri, aile anlatıları ve bugüne kadar yapılan soyadı analizleri; günümüz Sancak Boşnak nüfusunun %50’sinden fazlasının Nikşiç, Kolaşin, Hersek, Podgoritsa, İspuj (Spuž), Boka Kotorska, İşkodra (Skadar) ve ailelerinin XVII, XVIII ve XIX. yüzyıllarda göç ettiği diğer bölgelerden geldiğini göstermektedir.

Araştırmamız; olabildiğince kesin bir sayı ortaya koymayı, soyadlarını ve göç rotalarını tespit etmeyi ve bu ailelerin kökenlerine dair hafızayı korumayı amaçlamaktadır.

Gelecek bölümlerde şu önemli sorulara cevap aramaya çalışacağız:

• Boşnaklar Sancak’a ne zaman ve neden göç ettiler?

• Nikşiç, Kolaşin, Podgoritsa, İspuj, Hersek, Boka Kotorska ve diğer bölgelerden ne kadar nüfus geldi?

• Birçok aile, Sancak’ta kısa veya uzun bir süre kaldıktan sonra neden yolculuklarına Kosova, Makedonya, Bulgaristan, Türkiye ve Osmanlı İmparatorluğu’nun diğer bölgelerine doğru devam etti?

• Bazı aileler neden soyadlarını değiştirdi ve bugün onların kökenleri nasıl takip edilebilir?

• Hangi soyadları günümüzde hâlâ bu göçlerin şahidi konumundadır?

Osmanlı döneminde Eski Hersek’in en önemli şehirlerinden biri olan Nikşiç‘e özel bir önem atfedeceğiz.

Nikşiç’in tarihi sadece savaşlar ve yönetim değişiklikleri üzerinden okunamaz. Şehrin tarihi; yüzyıllar boyunca burada yaşamış ve çalışmış olan insanlar —aileler, tüccarlar, zanaatkarlar, alimler, vakıflar ve sıradan vatandaşlar— tarafından inşa edilmiştir.

Hersek ve Boka Kotorska’dan göç eden Boşnak aileler, Osmanlı döneminde Nikşiç’in büyük bir ticaret, zanaat ve idari merkez olarak inşa edilmesinde ve gelişmesinde kilit bir rol oynamıştır. Onların emekleri, bilgileri ve Dubrovnik, Herceg Novi, Hersek ve Balkanlar’ın iç kesimleriyle olan bağları sayesinde Nikşiç, Balkanlar’ın bu bölgesindeki en önemli şehirlerden biri hâline gelmiştir.

Çok sayıda Avrupalı seyyah, diplomat ve araştırmacı Nikşiç hakkında kayıtlar bırakmıştır. Şehri; çok sayıda zanaatkarı, tüccarı, dükkanı, hanı, camisi ve saygın aileleri olan gelişmiş bir merkez olarak tasvir etmişlerdir.

Bazı tahminlere göre Nikşiç, 1876–1878 savaşlarından önce yaklaşık 41.000 nüfusa sahipti ve bölgenin en önemli kentsel merkezlerinden biriydi.

1876–1878 savaşları büyük değişiklikleri beraberinde getirdi. Nikşiç’in düşüşünden sonra çok sayıda Boşnak aile Sancak, Bosna-Hersek, Kosova ve Osmanlı İmparatorluğu’行的 diğer bölgelerine göç etti. Daha sonra birçoğu yolculuğuna Türkiye ve diğer ülkelere doğru devam etti. Pek çok aile; savaşlar, göçler ve ardından gelen zorlu yıllar sırasında üyelerini kaybetti.

Neredeyse 150 yıl sonra şu soru gündeme geliyor:

Gelecek bölümlerde, 1878 yılından önce Nikşiç’te kaydedilmiş yüzlerce soyadını, bunların günümüzdeki dağılımını, aile anlatılarını ve kökenlerini doğrulayabilecek tarihî kaynakları sunacağız.

Özellikle, birçok ailenin 1934 yılından sonra soyadı değiştirdiği ve bu durumun günümüzde köklerinin takibini zorlaştırdığı Türkiye’deki Nikşiç Boşnaklarının torunlarına yönelik araştırma ayrı bir ilgi odağı olacaktır.

Bu projenin amacı sadece geçmişi incelemek değildir. Amaç; Nikşiç, Kolaşin, Podgoritsa, İspuj ve diğer bölgelerden gelen Boşnak ailelerin torunlarını bir araya getirmek, aile hafızasını korumak ve gelecek nesillerin kökenlerini daha iyi tanımasına yardımcı olacak bir veri tabanı oluşturmaktır.

Ellerinde eski belgeler, fotoğraflar, soy ağaçları veya aile anlatıları olan tüm aileleri bu araştırmaya katılmaya davet ediyoruz.

Bu, büyük bir araştırma projesinin henüz başlangıcıdır ve yaklaşık bir buçuk asır sonra bugün Sancak, Bosna-Hersek, Karadağ, Türkiye ve dünyanın dört bir yanında yaşayan Boşnak torunların yeniden bağ kurması için bir fırsattır.

Kaynak: https://www.facebook.com/profile.php?id=100064561577005