Pakistan, Savaş Bosna-Hersek’e Nasıl Yardım Etti?

Pakistan’ın Bosna-Hersek’e yönelik saldırı sırasında verdiği yardım, yalnızca bir insanlık eylemi değil, aynı zamanda savaşın seyrini değiştiren stratejik bir destekti. Sırp tanklarını durduran silahların tesliminden, mültecilerin kabulüne ve barış gücünün devreye girmesine kadar Pakistan, Bosna-Hersek’e karşı her zaman dostluk göstermiştir.

 

Pakistan, Bosna-Hersek’e saldırılarla karşılaştığı dönemlerde önemli siyasi, askeri, insani ve diplomatik yardımlarda bulunmuştur. Birleşmiş Milletler ambargosuna rağmen silah sevkiyatı, mülteci kabulü, maddi yardım ve barış gücü konuşlandırılmasını içeren bu destek, Bosna-Hersek tarihinde derin izler bıraktı.

Pakistan’ın en önemli katkılarından biri, BM’nin silah ithalatına uyguladığı ambargoya rağmen Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu’na gelişmiş silahlar teslim etmesiydi. O dönem Pakistan İstihbarat Teşkilatı (ISI) müdürü olan Korgeneral Javed Nasir, bu çabada önemli bir rol oynadı.

Nasir, uluslararası yasakları hiçe sayarak, Kızıl/Yeşil Ok füzeleri ve TF8 sistemi gibi tanksavar güdümlü füzelerin havadan taşınmasını organize etti ve bu da savaşın seyrini önemli ölçüde değiştirdi. Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu eski Komutanı Rasim Deliç, bu sistemlerin Bosna Hersek Ordusu’nun saldırganın tanklarını durdurmasına olanak sağladığını, Saraybosna, Bihać, Maglaj, Olovo ve Tuzla gibi şehirlere etkili savunma imkânı sağladığını söyledi.

Nasir, kendi ifadesiyle, “Boşnaklara yardım etmek için BM ambargosuna meydan okudu” ​​ve bu eylem, 1993 yılında Nasir görevden alınmazsa Pakistan’ı terörist devlet ilan etmekle tehdit eden ABD’nin öfkesine yol açtı. Baskılar sonucunda Nasir, Mayıs 1993’te zorla emekliye ayrıldı.

Pakistan ambargonun yasallığını her zaman açıkça tartışmış ve Cumhurbaşkanı Faruk Lejhari 1995 yılında Cenevre’de düzenlenen bir toplantıda Batı’nın Sırp saldırganlara karşı yatıştırma politikasının sürdürülemez olduğunu belirtmiştir. Pakistan, Bosna’ya silah sağlamaya devam edeceğini duyurarak, müttefiklik rolünü daha da pekiştirdi.

Pakistan, askeri desteğin yanı sıra önemli insani yardımlarda da bulundu. 1992 yılında Başbakan Navaz Şerif’in girişimiyle Pakistan, 380 Boşnak mülteciyi İslamabad yakınlarında özel olarak inşa edilen “Bosna Köyü”ne yerleştirdi.

Aralarında anne ve babasından ayrı kalmış çok sayıda çocuğun da bulunduğu bu mülteciler büyük bir sıcaklıkla karşılandı. Pakistanlı yetkililer onlara barınma, yiyecek, tıbbi bakım ve iş olanakları sağlarken, yerel halk da sadece bir isimsiz bağışçıdan gelen bir milyon rupi de dahil olmak üzere önemli miktarda bağış topladı.

İnsani yardım kuruluşu Abdul Sattar Edhi, mültecilere yardım amacıyla bir günde 1 milyon rupi topladı.

Pakistan Uluslararası Havayolları (PIA), Split’ten Pakistan’a mültecilerin hızlı naklini organize etti ve ülke, 9 bin ek mülteciyi kabul etmeye hazır olduğunu bildirdi. Mülteciler, İslamabad’ın dışında bir kampta barındırılıyor, kendilerine mutfak ve banyo bulunan odalar sağlanıyor ve çocuklara eğitim alma imkânı sağlanıyor.

Çoğunluğu toplama kampı mağduru olan yetişkin erkeklere, Karakurum Dağları’nın eteklerinde yeni bir Bosna köyü inşa etme fırsatı verildi. Bu dayanışma eylemi, Pakistan halkının Boşnakların çektiği acılara karşı duyduğu derin empatiyi ortaya koydu.

Pakistan, Bosna-Hersek’e önemli miktarda mali yardımda bulundu. 1992 yılında 20 milyon dolarlık bir kredi onaylandı, ancak daha sonra bu kredi bir dostluk göstergesi olarak silindi. Dönemin Bosna-Hersek Dışişleri Bakanı Haris Silajdžić, bu fonların, tanksavar füzeleri ve araçlarının tedariki de dahil olmak üzere ülke savunması için hayati önem taşıdığını söyledi.

Silajdžić, Pakistan’ın yardımlarının Saraybosna ve Bihać’ın tank saldırılarına karşı savunulmasını sağladığını vurguladı. Silajdžić, Pakistan hükümetinin borç silme kararını iki ülke arasındaki dostluğu daha da güçlendiren “asil bir jest” olarak nitelendirdi.

Pakistan, krediye ek olarak BM aracılığıyla 10 milyon dolar insani yardım ve ayrıca 10 milyon dolar hibe sağladı. Pakistan, 1993 yılında kuşatma altındaki şehirlere bir uçak dolusu yiyecek ve malzeme göndererek ABD-BM öncülüğündeki hava operasyonuna katıldı.

Pakistan, Bosna’daki BM barış gücüne toplam 3.600 asker göndererek en fazla asker gönderen dördüncü ülke oldu. Pakistan askerlerinin Sırp güçleri tarafından rehin alınması gibi tehlikelere rağmen Pakistan, Bosnalı sivilleri koruma taahhüdünü sürdürdü.

Diplomatik alanda Pakistan, Sırbistan ile diplomatik ilişkilerini kesti ve Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’nin BM üyeliğini miras alma hakkına itiraz etti. 1992 yılında Cakarta’da düzenlenen Bağlantısızlar Hareketi zirvesinde Pakistan, Sırp saldırganlığına karşı İslam ülkeleri arasında ortak bir tavır alınması konusunda ısrar etti. Ayrıca savaş suçları için uluslararası bir mahkeme kurulmasını ve İslam ülkelerinin Cenevre’deki barış görüşmelerine dahil edilmesini istedi. Pakistan ayrıca, temel ilkelerin ihlali nedeniyle Yugoslavya’nın ırk ayrımcılığının ortadan kaldırılması gibi uluslararası konferanslara katılmasına itiraz etti.

Üst düzey Pakistanlı yetkililer Boşnakların yaşadığı acılara ilişkin farkındalığı artırmak için aktif olarak çalışıyorlar. Başbakan Benazir Butto, Türkiye Başbakanı Tansu Çiller ile birlikte 1994 yılında Saraybosna’yı ziyaret ederek dünyanın dikkatini soykırım ve etnik temizliğe çekti. Butto, silah ambargosunun kaldırılmasını, Tuzla Havaalanı’nın açılmasını ve Saraybosna Kuşatması’nın sona erdirilmesini talep etti.

Ziyarette Pakistan’ın savaş suçları mahkemesinin çalışmalarına 1 milyon dolar bağışta bulunduğu açıklandı. Butto, Bosna’nın silah zoruyla müzakereye zorlanmaması gerektiğini, saldırganları ödüllendiren dayatılan çözümleri de kabul etmemesi gerektiğini vurguladı.

Muhalefet lideri Navaz Şerif de 1994 yılında Bosna’yı ziyaret ederek Boşnaklara yardım amacıyla 20 milyon rupi bağışta bulunmuştu.

Pakistan ile Bosna-Hersek arasındaki dostluk savaştan sonra da devam etti. 2005 yılında Pakistan’da yıkıcı bir deprem meydana geldiğinde Bosna, sağlık ve eğitim alanlarında yardımlarla karşılık verdi. İki ülke arasında bilim, teknoloji, kültür, eğitim ve terörle mücadele alanlarında çok sayıda işbirliği anlaşması imzalanarak ilişkilerin daha da güçlendirilmesinin temeli atıldı.

 

Kaynak: https://bosna.hr/bratska-podrska-kako-je-pakistan-pomogao-bosni-i-hercegovini-u-godinama-agresije/?fbclid=IwY2xjawKJ7vZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFMZE5SRUZGUUo0aWxIZG1JAR74Mwh9Yecg02Ioh1_vJ7BA-xwcwf9mpwgbrsD2jJ85tb8yM4RXe2dAgrCrGQ_aem_YVnAdZ2YZMGb2r4kofMBCQ