Osmanlılar Kimi ‘Sırp’ Yaptı? Unutulan Halkların İzinde…”
Osmanlı Döneminde Raşanlar, Vlahlar ve Mezyalılar Nereye Kayboldu?
Ulcinj Piskoposu Martin de Segonis, 1480 yılı civarında Papa IV. Sixtus adına bilgi topluyordu. O dönemde bugünkü Sırbistan, Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetimi altındaydı, ancak Belgrad ve Maçva (günümüz Sırbistan’ının kuzeybatısı) Macar Krallığı’nın elindeydi.
Katolik olan Martin de Segonis, papaya yazdığı uzun mektubunda kendisinin köken olarak Sırp, milliyet olarak ise Kotorlu olduğunu (çünkü Kotor’da doğmuştu) belirtir. Mektubunda, Osmanlıların Balkanlardan kovulması için bir Haçlı seferi başlatılmasını önerir. Bununla birlikte, bu mektup, o dönemde Yukarı Mezya ya da Sırbistan’daki halklar hakkında da çok önemli bir belge niteliğindedir.
Martin de Segonis’e göre, Yukarı Mezya’da veya Sırbistan’da şu halklar yaşamaktadır: Drina ve Sava nehirleri boyunca Raşanlar, Tuna boyunca Mezyalılar, Sjenica’nın doğusunda Sırplar ve bu halkların arasında ise Vlahlar. Bu mektubun dışında, ortaçağdan kalma çok sayıda kaynak, Raşanlar, Mezyalılar, Vlahlar ve Sırpların o dönemde farklı halklar olduğunu göstermektedir. Peki, Osmanlı döneminde Raşanlar, Mezyalılar ve Vlahlar nereye kayboldu ve nasıl oldu da Osmanlı döneminden itibaren Sırplar Sırbistan’da etnik çoğunluk haline geldiler?
Sırplar, 1389’daki Kosova Savaşı’ndan itibaren Osmanlıların en sadık yardımcıları oldular. Hatta denilebilir ki, Osmanlı döneminde büyük kazançlar elde ettiler; her ne kadar bazıları “Türk boyunduruğu” altında yaşadıklarını iddia etse de. Osmanlılar, Sırplara olan minnettarlıklarının bir ifadesi olarak, Sırp adını Raşanların çoğuna, Mezyalıların tamamına ve Vlahların büyük bir kısmına verdiler. Bu süreç, Osmanlıların yaklaşık beş asırlık yönetimi süresince Sırbistan’da yavaş yavaş gerçekleşti.
Belirtmek gerekir ki, Sırbistan’daki Vlahların çoğu 16. ve 17. yüzyıllarda Bosna Eyaleti’ne göç etti ve Boşnaklar onlara zaten “Vlah” diyordu. Günümüzde Sırbistan’da hâlâ yaşayan yaklaşık 30 bin kişilik bir Vlah azınlığı vardır. Bu Vlahlar, 19. yüzyılın ikinci yarısında, büyük Sırp milliyetçiliğinin etkisiyle Bosna’da “Sırp” adını benimsediler. Bu kişiler, o dönemde ve sonrasında, İstanbul Patrikhanesi’ne bağlı Ortodoks Hristiyanlardı. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, 1878’de Bosna Eyaleti’ni işgal ettikten sonra, zamanla Bosna’daki Vlahların “Sırp” olduklarını kabul etti ve bu süreç 20. yüzyılın başında tamamlandı. Bir zamanlar Bosna’daki Vlahlar olan ve sonrasında Bosnalı Sırp olarak anılan bu topluluk, 1921 yılında Yugoslav kralının kararnamesiyle yeni kurulan Sırp Ortodoks Kilisesi’nin mensubu haline geldi.
Kaynak: https://www.facebook.com/bosnett
