HÜDAVENDİGAR KÖY & MAHALLESİ
Hazırlayan: Şevket KOÇ
Eskişehire 124 km ,Sivrihisara 24 km uzaktadır.Köyün eski adı Koçcağız’dır.Geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Köy nüfusu 2024 verilerine göre 58’dir.Köy muhtarı Sedat ŞİMŞEK’dir..Köyde 30 hane Boşnak vardır.
Köyün adı Koçcaz olarak adlandırılmıştır.Osmanlı kayıtlarına göre Murad Hüdavendigar’ın o dönemlerde köyümüze gelmiş olması ,onun adının verilmesiyle Hüdavendigar olarak adlandırılmıştır.İlk adı konusunda çeşitli rivayetler olmakla birlikte Koçcaz,Babadat ve Karadat köylerinin birbirleriyle ilişkilendirilmesi ağırlık kazanmaktadır
BOŞNAKLARIN KÖYE YERLEŞMESİ
1800’lü yılların özellikle de 1895’li yıllarda Osmanlı’nın hakim olduğu bu bölgelerin birçoğunda baş gösteren asimile hareketlerin yanı sıra yer yer oluşan çatışmalar nedeniyle müslüman kesim Yunanistan üzerinden toplu olarak ve bireysel göçlerle Türkiye’ye göç etmişlerdir.Köy Boşnaklar tarafından kurulmuştur.
Birbirleriyle akraba ve tanıdık olan gruplar bir araya gelerek ülkemizde gösterilen yerlere dağıtılmışlardır.Köyümüzü oluşturan Gorinac ve Kulaşinac olarak tanımladığımız kimi göçmenlerin yanı sıra farklı yerlerden gelenler önce Sivas ili bünyesine gönderilmişlerdir.Gerek iklim ve gerekse coğrafi koşulları beğenmeyen köylülerimiz Eskişehir’e gelmişler ve kendilerine şu anda bulunan Hüdavendigar adlı köye 317 hane olarak gelmişlerdir.Daha sonra özellikle Kulaşinac diye tabir ettiğimiz grup başta Güven ve Yayla olmak üzere bu köylere gitmiş ve bu köyleri oluşturmuşlardır.Dolayısıyla köyün hanesi böylece azalmıştır.
(1885-1886) tarihli Bursa Vilayet Salnâmesi’nde 96 hane 399 Boşnak göçmeni yazmaktadır.
1901 yılında Osmanlı Devleti tarafından köyün inşaatına başlanır.Aynı yıl Tuzla’dan gelen 245 Boşnak göçmen yerleştirildi.
1901 tarihli belgelerde Koçcaz olarak belirtilen köye Sarajevo’dan 70 inşa olunacak ev hedeflendiği,28 üzerleri örtülüp bitmek üzere bulunan mesken sayısı ve 15 de duvarları örülüp henüz çatısı örtülmeyen evden bahsedilmektedir.Anlaşılacağı üzere şu anki mevcut nüfustan daha çok kişi iskan edilmek istenmiştir.
8 Ağustos 1901 yılında yapılan bir resmi yazışmada Boşnak muhacirlerinin iskân ettirilmesi amacıyla Eskişehir’in bir kazası olan Sivrihisar tercih edildiği anlaşılmıştır. Sivrihisar Kazası’na 700 hanelik Boşnak Muhacirinin iskân ettirilmesi için Mecidiye, Mahmudiye, Osmaniye ve Hüdavendigar köyleri tahsis edilmiştir.
Tahsis edilen köylerin 3’de 2’sine 1.Kafile olarak 12 haneden 58 kişi ve Tuzla ahalisinden 55 haneden 242 kişilik nüfusun iskân ettirilmesine karar verilmiştir.Tuzla Muhacirlerinden 100 hanede 490 kişilik nüfusun yarısı Orhaniye ve diğer yarısı Hüdavendigar köylerine sevk edilmiştir.Sivrihisar Kazası’na iskân ettirilecek Boşnak muhacirleri ve Tuzla ahalisinin mağdur edilmemesi adına yapılan inşaatın kontrol ettirilmesi ve gerekenin yapılmasının istenmesi Osmanlı Devleti’nin göçmenlere karşı izlediği olumlu politikalardan bir tanesini oluşturmaktadır. Zira iskân ettirilecek Boşnak muhacirleri ve Tuzla ahalisinin kalacakları yerlerin temininin yapılmaması durumunda ortaya çıkacak sorunların sadece göçmenleri değil aynı zamanda civar halkı da rahatsız edecektir. Diğer yandan Osmanlı Devleti göçmenleri “kendi kaderlerine terk etme” mantığıyla hareket etmeyerek büyük bir sorumluluk üstlenmiştir. Kişilerin barınması, gıda ve iaşe ihtiyacının yanında daha birçok eksiğinin giderilmesini de hesaba kattığımızda 700 hanelik bir göçmen nüfusun iskân ettirilmesi çalışması bize birçok konuda bilgi edinmemizi sağlamıştır
Kültür; Pita denilen bir tür börek yapılıp yenilmektedir. Hatta eskiden “pita festivali”adında komşu köylerle ve uzaktaki akrabalarla kaynaşmayı sağlayan festival düzenlenirdi.
Kaynaklar
-http://www.koyumuz.net/k-13343-Eskisehir-Sivrihisar-Hudavendigar
-Bahar Bıçak ( Boşnak Medya)
-https://www.nufusune.com/191459-eskisehir-sivrihisar-hudavendigar-mahallesi-nufusu
-Eskişehir 2013 Etnik Yapısı,ERDOĞAN BOZ – SEMRA GÜNAY AKTAŞ
-Tanzimat sonrası Eskişehirde İskan,(1839-1918) Feride YAZICI -Yüksek Lisans Tezi
