Boşnak Köyü İnayet ( Tuzla) 'i Tanıyalım Öğrenelim

Son Güncelleme :

01 Eylül 2016 - 13:51

BOŞNAK KÖYÜ TUZLA ( İNAYET)

Fotoğraf açıklaması yok.

Eski ismi İnayet,yeni ismi Tuzla olan köyümüz Bursa ilinin İnegöl ilçesine bağlıdır.Köy Osmanlı Devleti zamanında 2.Abdulhamid devrinde Bosna’dan gelen Boşnak aileler tarafından kurulmuştur.Nüfusu 2024 verilerine göre 82 hanede 156’dır.

Boşnak köyü olan Tuzla Mahallesi’nde çocuk sayısı oldukça fazladır. Yapılan araştırmada genellikle çocuk sayısı dört ve sekiz arasındadır. Çocuk sayısının fazla olması her aile tarafından normal karşılanmaktadır. Köy işlerinde aktif olarak çalışan kadınların birkaç çocuktan sonra korunmak için çeşitli yöntemlere başvurdukları görülmektedir.Boşnak köyü olan Tuzla Mahallesi’nde hamile kadına Boşnakça “tırbava” denilmektedir

Fotoğraf açıklaması yok.

Bursa iline 59 km, İnegöl ilçesine 11 km uzaklıktadırKöyde üç cadde bulunmaktadır. İnayet Caddesi, Gülbahçe Caddesi ve Elmaçayır yolu şeklinde düzenlenmiştir.

Tuzla Mahallesi’nin başlıca geçim kaynağı tarım ve ormancılıktır. Çoğunlukla Ormancılık yaparak geçimini sağlayan köy halkı çiftçilik de yapmaktadır. Başlıca yetiştirilen ürünlerin başında fasulye, çilek, patates gelmektedir. Etrafta çeşitli su kaynaklarının olması tarım faaliyetlerini olumlu yönde etkilemektedir.Bunun yanında Orman İşletme Müdürlüğünün de bölgede olmasından kaynaklı olarak köylüler ormancılığa daha çok ağırlık vermektedir. Ormancılık yaparak geçimini sağlayan köylülerden birçoğu ormanda meydana gelen kazalardan dolayı yaralanmış ya da yaşamını yitirmiştir. Bunun dışında kaçakçılık yaparak da geçimini sağlayan köylüler mevcuttur. Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı ormanlarda ağaçları keserek de geçimini sağlayan köylüler vardır

Bunun dışında köydeki kısıtlı iş imkânlarından dolayı birçok köylü şehre göç etmek zorunda kalmıştır. Başta İnegöl olmak üzere fabrikaların olduğu bölgelere birçok köylü göç etmek zorunda kalmıştır. Yaşlı nüfusun çoğunlukta olduğu köyde genç nüfusun iş imkânlarından dolayı köyde bulunmadığı görülmektedir

KÖYÜN İSMİ NERDEN GELİR ?

Tuzla Mahallesi, Osmanlı Dönemi’nde Bosna-Hersek’ten göç eden aileler tarafından kurulmuştur.Bursa’ya gelen Boşnakların bir bölümü Tuzla Mahallesi’ne yerleşmiştir.Köyün ismi ilk olarak Tuzla olarak geçmektedir. Daha sonra İnayet ismini almıştır.2014 yılında 6360 sayılı Yasa’yla İnayet köyü, Tuzla Mahallesi olarak isim değişikliğine gitmiştir. Tekrar Tuzla isminin verilmesinde köylülerin de etkisi vardır. Tuzla Mahallesi, Bosna-Hersek’te bulunan Tuzla şehrinden adını almaktadır. Tuzla köylüleri burayı Bosnadaki Tuzla şehrine benzettikleri için Tuzla Mahallesi adını vermişlerdir.ilk adı “Polana” imiş.”Rüzgarlık” anlamına gelen bu isim Bosna’da Tuzla bolgesindeki ” Polana ” köyünden gelmektedir.

BOŞNAKLARIN KÖYE YERLEŞMESİ

İnegöl ilçesine bağlı olan Tuzla köyü Boşnakların yaşadığı bir köydür. Köyle ilgili incelenen kaynaklarda Raif Kaplanoğlu köyün tarihiyle ilgili: İnegöl ilçesine bağlı bir köydür. İlçenin güneybatısında yer alır. Eski adı Tuzla’dır. Köyün adına, XVI-XVII. Yüzyıldaki kadı sicillerinde rastlanılmıştır. Bu sicillere göre Yıldırım Beyazıd’ın vakıf köyü olduğu anlaşılır. Başka bir kadı sicilinde ise Tuzla’nın yarısının Ebu İshak Mescidi’nin vakfı olduğu yazılmıştır. Bu nedenle köyün tarihi daha eski devirlere gitmektedir. Uludağ’ın doğu yamaçlarında yer almaktadır. Köyde 1927 yılında 381, 1990 yılında ise 273 kişi yaşamaktaydı. Boşnak köyüdür.”Boşnakların, Boşnakça konuştuğu, kendi gelenek ve göreneklerini devam ettirdiği bir köydür.

Köyün kuruluş tarihi 1901’e dayanmaktadır.

Köye yerleşme ile ilgili bir Boşnak köylü şöyle anlatır: “Esasta Sivrihisar’a gelmişler, Sivrihisar’ı beğenmemişler. Gelmişler Cerrah’a, Cerrah da ova olduğu için tabii oralar da gölmüş, zamanında sivrisinek varmış. Onlar da başlamışlar aramaya böyle yakaları. Burada Bosna’nın suyu gibi su bulmuşlar. Hatta suyun ismini de Tuzla suyu koymuşlar. İşte buralarda köyün içerisinde bu kadar alan varmış. O alanlarda yerleşmişler, kulübe gibi bir şey yapmışlar. Başlamışlar kazmaya, tarla açmaya”

Tuzla Mahallesi’ndeki Boşnaklar ilk zamanlarda yerleşim yeri olarak İnegöl ve başka yerlere gönderilmişlerdir. Ancak Bosna’da alışkın oldukları doğa ve yaşam koşullarından dolayı bu yerlere uyum sağlayamamışlardır. Bosna’da doğayla iç içe olan Boşnaklar göç ettikleri yerlerde de bu arayışa girmişlerdir. Bu arayıştan ötürü ormanlık alanda bulunan Tuzla Mahallesi’ne yerleşmişlerdir. Ancak dönemin Osmanlı idaresi ormanlık alanda yaşam alanı oluşturmalarına çok sıcak bakmamıştır. Bu ormanlık alana yerleşme konusunda ısrarcı olan Boşnaklar, bu konuda Osmanlı idaresine birçok sıkıntı yaşatmıştır. Yaşanan birçok sorundan dolayı inatla bu alana yerleşmek isteyen Boşnaklara yerleşmeleri konusunda müsaade edilmiştir. Buraya yerleşmeleri amacıyla gösterdikleri inatçı tutumdan dolayı bu köye İnayet ismi verilmiştir.Daha sonra Bosna-Hersek’te bulunan Tuzla şehrine benzerliğinden dolayı bu köyün ismi Tuzla olarak değiştirilmiştir. Köyün ismiyle ilgili zaman içinde değişiklikler meydana gelmekle beraber son olarak Tuzla Mahallesi diye belirlenmiştir

BOŞNAK ADET VE GELENEKLERİ

Fotoğraf açıklaması yok.

Köy tipik Boşnak kültür ve karakterini hala koruyabilmektedir.Köy düğünlerinde ve diğer eğlencelerde ise halen Boşnak şarkıları söylenmekte ve boşnak oyunları oynanmaktadır.Yemeklerde ise meşhur Pita(Boşnak böreği), maslenica,gurabiya,rujitsa,hurmacık ve klukuşa yapılmakta olan yemeklerle ön plana çıkmaktadır.

Köyde Boşnak adet ve gelenekleri ile ilgili şöyle bir bilgiye ulaştık: Mahallenin muhtarı rahmetli Yusuf Sarıkaya, yaptığı açıklamada, atalarının taşıdığı kültürlerini sürdürdüklerini söyledi.

Tuzla Mahallesi’nde Boşnakçanın hala konuşulduğunu belirten Sarıkaya, “Yemeklerimiz, tatlılarımız, o topraklardan buraya kadar gelmiş durumda. Oradaki kültürü İnegöl’e taşımışlar. Kültürümüzü günümüze kadar yaşattık, bundan sonra da yaşatmaya devam edeceğiz.” dedi.

Mahalle sakinlerinden Mikayil Turan (33) da atalarının, iklimi ve bitki örtüsü Bosna Hersek’teki Tuzla şehrine benzediği için bu bölgeye yerleştiğini bildiklerini anlatarak, “7 yaşında okula başladım. İlkokula kadar ben Türkçeyi bilmiyordum. Türkçeyi ilkokulda öğrenmeye başladım.” dedi.

İlhan Kaya (43) şu anda Tuzla şehrinde hangi kültürle yaşanıyorsa kendilerinin bunu çoğunlukla sürdürdüğünü dile getirerek, “Orada eskilerden beri yapılan ‘pita’ diyoruz yani börek bizde hala meşhurdur. Olmazsa olmazlardan biridir. Kuru et burada da var. Bazı şeyler unutuldu ama hala devam ediyor. Düğünlerimiz Boşnak kültürüne göredir.” ifadelerini kullandı.

Yusuf Çetinkaya (37) gelenek ve göreneklerini sürdürerek gelecek nesillere aktarmaya çalıştıklarını belirtti.

Mehmet Turan ise şöyle konuştu:

“Tamamıyla ahşap bir evde sedirlerde otururduk. Sac ayaklarında evin ortasında yanan ateşte pişen yemeklerle, Boşnak börekleriyle çocukluğumuz geçti. O yıllar hala burnumuzda tütüyor. Bir teselli var ki hala köyde Boşnakça konuşuluyor. Evlerde Boşnak börekleri pişiyor, Boşnak tatlıları ikram ediliyor ve burada kültürümüzün sıcaklığı hala yaşanıyor, yaşatılıyor. Bunu hem düğünlerde hem kınalarda hem de asker eğlencelerinde görebiliyoruz.”

Tuzla Mahallesi’nde Boşnaklar, kendi kültürlerine göre uyguladıkları evlilik ritüellerinde Türk kültürünün de etkisinde olduğu belirlenmiştir. Yıllardan beri süren bu kültürel kaynaşma hayatın her alanında bulunur.Tuzla Mahallesi’nde Boşnaklar kendi kültürlerini yansıtmakla beraber, ağırlıklı olarak Türk kültürünün etkisiyle evlilik ritüellerini gerçekleştirdikleri görülmektedir.

Tuzla Mahallesi’nde Boşnaklar genel olarak kız kaçırma şeklinde evlilik biçimini tercih etmektedirler. Boşnaklarda kız kaçırma şeklinde evlilik, âdet haline getirilmiştir. Kız kaçırma olayı köyde herkes tarafından hoş karşılanıp, çeşitli eğlencelerle kutlanmaktadır. Hatta bazen kız istenip verildiği zaman bile âdet yerini bulsun diye verilen kızı kaçırma durumu bile söz konusudur. Boşnaklarda kız kaçırmaya giden erkek yanında muhakkak yakın akrabalardan bir kadın bulundurmak zorundadır. Aksi takdirde kız kaçmaya rıza göstermemektedir. Tuzla köyünde kız kaçırma eylemi gece yapılmaktadır. Bunun dışında güzdüz vakti köy meydanında kaçırılan kızın başına duvak atılarak da kaçırma eylemi yapılmaktadır.

Fotoğraf açıklaması yok.

Tuzla Mahallesi’nde Boşnaklar kesinlikle akraba evliliğini tercih etmezler. Bununla birlikte çok uzak olsa bile akraba evliliğini tercih eden kişileri hoş karşılamayıp yadırgamaktadırlar. Akraba evliliği dışında yakın komşularla da evlilik tercih edilmediği belirlenmiştir.Tuzla Mahallesi’nde Boşnaklar eskiden 12-14 yaş arasında evliliği tercih ederken günümüzde kadının ekonomik özgürlüğünü kazanma isteğiyle bu yaş 20 ile 28 yaş arasında değişkenlik göstermektedir.

Tuzla Mahallesi’nde yapılan derlemelerde Boşnakların gelin almaya damadı götürmedikleri belirlenmiştir. Gelin almaya damat dışında herkes gitmektedir. Gelin alma esnasında kız tarafı oğlan tarafından gelen konuklara lokum ikram etmektedir. Busırada gelinin yakın arkadaşları gelini odaya kapatıp oğlan tarafından bahşiş istemektedir. Bahşişin verilmesinin ardından gelinin abisi veya babası geline kırmızı kuşak bağlayarak tekbirler eşliğinde gelini oğlan tarafına teslim etmektedir

Tuzla Mahallesi’nde Boşnaklar türküye ‘sevdalinka’ adını verirler. Düğünlerde Boşnakça tüküler eşliğinde halaylar çekmektedirler. Söyledikleri her türkünün ayrı bir hikâyesi olmakla birlikte; bu türküler nesilden nesile günümüze kadar ulaşmıştır. Söylenen bu türküler, köyün genç ve yaşlı kesimi tarafından düğünlerde sırayla söylenmektedir. Çoğu zaman kadınve erkek hep birlikte bu türküleri söylenerek oyunlar oynarlar.

Tuzla Köyü Osmanlı döneminde Bosna-Hersek’den göç eden aileler tarafından kurulmuştur(Abdülhamit dönemi). Köyün başlıca geçim kaynağı tarım ve ormancılıktır. Köyde hala Boşnakça dili konuşula bilmekte ve Boşnak örf ve adetleri süregelmektedir. Köy düğünlerinde ve diğer eğlencelerde ise halen Boşnak şarkıları söylenmekte ve Boşnak oyunları oynanmaktadır.Yemeklerde ise meşhur Pita(boşnak böreği), hurmacık ve klukuşa yapılmakta olan yemeklerle ön plana çıkmaktadır.

Köyde Muhtarlık sistemi faaliyet göstermektedir.Mahallede, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.

Köyde bilinen Boşnak sülaleler
Şabanoviç
Selimoviç
Belecije
Hafızovic
Husic
Çorba
Şehiç
Hırvar
Hırbat
Begiç
Hürem
Hırnal
Muslimiç
Foçalı
Cakle
Sukiç
Sırço
Paçais
Huriç
İbiş

Tuzla ile ilgili başka bir kaynaktan şu yazıyı paylaşıp anlatımı bitirelim

Tuzla (İnayet) Köyü Boşnakları: Osmanlı’dan Günümüze Bir Kimliğin Yolculuğu

I. GÖÇÜN HATIRASI – 1890’LARDA BAŞLAYAN HİKÂYE

Tuzla, ya da eski adıyla İnayet, sadece bir köy değil, aynı zamanda bir halkın mücadelesi ve kimlik arayışının da simgesidir. 1878 yılında Osmanlı’nın Bosna-Hersek üzerindeki fiilî hakimiyeti Avusturya-Macaristan’a bırakıldıktan sonra, binlerce Boşnak, İslam inançlarını ve Osmanlı’ya olan sadakatlerini korumak adına Anadolu’ya göç etmek zorunda kaldı.

İşte Tuzla Köyü’nün kurucuları da bu göçmenler arasındaydı. 1895-1896 yıllarında Bursa’nın İnegöl ilçesine yerleştirilen Boşnak muhacirler, ormanlarla çevrili bu bölgede yeni bir hayat kurdular. Köylerine verdikleri isim “İnayet” idi – belki de bu yeni yurtlarını Allah’ın bir lütfu olarak gördükleri için.

II. KÜLTÜRÜN KALBİ: DİL, MÜZİK VE GELENEK

Dil

Tuzla Boşnakları, uzun yıllar boyunca evlerinde Boşnakça konuştu. Özellikle 1950’lere kadar Boşnakça, günlük yaşamın doğal diliydi. Zamanla Türkçe ile harmanlanmış bir Boşnakça kullanılmaya başlandı. Bugün yaşlı kuşak hâlâ Boşnakça konuşabiliyor; genç kuşaklar ise anlamakta ama konuşmakta zorlanıyor.

Müzik ve Dans

Köy düğünlerinde kolo dansı hâlâ icra ediliyor. Saz, zurna, davul gibi enstrümanlarla hem geleneksel Türk-Boşnak sentezi müzikler çalınıyor hem de Boşnak halk türküleri (sevdalinka) söyleniyor. Kadınların kendi aralarında oynadığı Boşnak oyunları, bu kültürün yaşayan parçaları arasında.

Kıyafetler ve Ritüeller

Yaşlı kadınlar arasında hâlâ geleneksel Boşnak başörtüsü bağlama şekilleri görülüyor. Düğünlerde “barjak” adı verilen düğün bayrağı taşıma geleneği sürdürülüyor. Bayramlarda komşular arasında hurmašica, pita ve lokum dağıtımı adettendir.

III. MUTFAK: KİMLİĞİN TADINA BAKMAK

Tuzla’nın mutfağı, adeta Boşnak kimliğinin mutfaktaki izdüşümüdür. Her ailenin sofrasında sıkça bulunan geleneksel yemekler:

Pita (Boşnak böreği): Ispanaklı, kıymalı veya patatesli kat kat açılan ince hamurla yapılır.
Klukuša: Patatesli, sütlü tuzlu bir fırın yemeği.
Hurmašica: Şerbetli, cevizli Boşnak tatlısı.
Bamija: Bamya ve kuzu etiyle yapılan özel düğün yemeği.
Sogan Dolması ve Tarhana Çorbası: Balkan usulü yorumlarla.

Bu yemekler sadece karın doyurmaz, aynı zamanda geçmişle bir bağ kurar.

IV. TARIM, DOĞA VE ÜRETİM

Tuzla, Uludağ’ın eteklerinde, yeşil doğası ve temiz havasıyla dikkat çeken bir yerleşimdir. Geçmişte ormancılık, hayvancılık ve küçük ölçekli tarım temel geçim kaynaklarıydı. Son yıllarda köyde öne çıkan tarımsal faaliyetlerden biri yaban mersini (blueberry) üretimi olmuştur. Bu ürün, hem ticari potansiyeliyle dikkat çekmekte hem de köyün sürdürülebilir kalkınmasına katkı sağlamaktadır.

Köy çevresi, aynı zamanda doğa yürüyüşleri ve yayla turizmi için elverişli parkurlar sunmaktadır. Kırkpınar Yaylası’na uzanan 21 km’lik doğa yürüyüş parkuru, her yıl doğaseverleri ağırlamaktadır.

V. SOSYAL YAPI VE TOPLULUK BİLİNCİ

Tuzla’da yaşayan Boşnak topluluğu, birbirine sıkı bağlarla bağlıdır. Düğünler, mevlitler, hayırlar gibi etkinlikler, sadece dini ve kültürel görevler değil, aynı zamanda kimlik tazeleme anlarıdır.

İstanbul, Bursa ve yurtdışındaki Tuzla kökenliler, her yaz mutlaka köye dönmeye özen gösterir. Sosyal medya üzerinden kurulan gruplar sayesinde hem köyle hem de geçmişle bağlar canlı tutulur.

SONUÇ: BİR KÖYDEN FAZLASI

Tuzla, sadece Boşnak göçmenlerinin kurduğu küçük bir köy değil; aynı zamanda bir kimliğin, kültürün ve tarihin Anadolu’daki sessiz bekçisidir. Bugün hâlâ Boşnakça selamlarla başlayan sohbetler, dededen toruna aktarılan hikâyeler, pişen pita kokuları bu kültürü diri tutuyor.

Boşnaklar, Anadolu’daki varlıklarını sadece geçmişe ait bir anı olarak değil, yaşayan bir gerçeklik olarak sürdürüyorlar. Tuzla bu gerçekliğin adı, hafızası ve sesi olmaya devam ediyor.

Kaynak: