SMEDEREVSKİ SANCAĞI’NDAN YENİ PAZAR VE CİVAR KÖYLERE ÖNEMLİ SAYIDA BOŞNAK YERLEŞTİ
Smederevski Sancağı’ndan çok sayıda Boşnak, Birinci Sırp Ayaklanması sırasında ve sonrasında Yeni Pazar’a ve çevresindeki köylere göç etmiştir.
-
yüzyılın ortalarında yapılan antropocoğrafik çalışmalar, Yeni Pazar’a bağlı Vojnić, Postijenje, Ujnić, Goševo, Kruševo, Znuša, Oholje, Sebečevo, Miščić, Grabovo, Berišić ve Šar köylerinde, atalarının Birinci Sırp Ayaklanması öncesinde Požega, Kruševac, Kragujevac, Karanovac ve çevrelerinde yaşadığını anlatan Boşnak aileler tespit etmiştir.
Sadece Karanovac (bugünkü Kraljevo) ve Trstenik’ten 3.000 Müslüman mülteci, 1805 yılının Haziran ayı sonunda Yeni Pazar ve Niş’e göç ettirilmiştir. Karanovac kalesi ve kasabası teslim edilmeden önce, burada Çaçak, Požega ve Kragujevac’tan kaçan çok sayıda Müslüman sığınmıştı.
Örneğin, Yeni Pazarlı Dervišnurović ailesi bu dönemde Karanovac’tan (bugünkü Kraljevo) gelmiştir. Aynı şekilde, Oholje köyünden Osmanović ailesi de...
Yeni Pazar’daki Dervišnurović ailesinin Karanovaclı Müslümanlardan geldiği kesindir. Ailenin ilk soyadı Karaosmanović idi. Şimdiki soyadlarını Ejup Paşa Ferhatagić’in yaveri Derviş Nur’dan almışlardır. 1822 yılına kadar çevredeki köylerde çiftlikleri (çitluk) vardı. Örneğin, İzbitza’da bugün hâlâ Dervišnurović ailesinden bir ağanın yaptırdığı “Ağa’nın çeşmesi” durmaktadır.
Petar Ž. Petrović’in 2010 yılında yayımlanan “Raška” adlı kitabına göre, Yeni Pazar’ın Oholje köyündeki Osmanović ailesi de Karanovac kökenlidir.
Nişli bazı Müslüman aileler de Yeni Pazar’a yerleşmiştir. Bu ailelerden biri, 1833 yılında bugünkü doğu Sırbistan’daki nahiyeler Sırbistan Prensliği’ne katıldıktan sonra Niş’ten göç etmiş ve soyadı olarak “Nişlije” (Nişli) adını almıştır. Aynı şekilde, Požega civarındaki köylerde yaşayan Mavrić ailesi de 1833 yılında Niş’ten geldiklerine inanmaktadır.
Bećković ailesi de Niş’ten göç etmiştir. Murat Bećković, 1925 yılında Sjenica’dan Türkiye’ye gitmek üzere yola çıkmış, ancak Yeni Pazar’da kalıp yerleşmiştir. Bu ailenin kökeni Niş’tir ve 1833 yılında Sjenica’ya göç etmişlerdir.
Çaçak yakınlarındaki Trnava köyünden Müslümanlar da Sırp ayaklanmalarından sonra kendi bölgelerini terk etmiş ve Yeni Pazar yöresine gelerek burada Trnava köyünü kurmuşlardır.
Požega ve Raduhovce köylerinin ise, güvenilir anlatımlara göre, Požega çevresinden gelen mülteciler tarafından kurulduğu belirtilmektedir.
Yeni Pazar çevresindeki Boşnakların aile anlatıları, Osmanlı ve Sırp tarihî kaynaklarında geçen, bu kasabalardan çevre köylere yapılan Müslüman göçlerini doğrulamaktadır. 1809’dan sonra Osmanlı idaresi ve toprak sahiplerinin (çitluk sahibileri) elinde, yoksul Müslüman nüfus ve terkedilmiş topraklar fazlalaşmıştı. Bu durum, mültecilerin çok sayıda köye yerleştirilmesine neden olmuş olabilir.
Bu konu mutlaka ciddi şekilde araştırılmalıdır. Son derece ilginç sonuçlara ulaşılacaktır.
Aynı konu, diğer Sancak belediyeleri için de araştırılmalıdır.
Esad Rahić
Kaynak: https://www.facebook.com/esad.rahic.39
