Kültürbilimci, illüstratör ve karikatürist Emir Isović’in resimli ansiklopedisi, Orta Çağ’ı “karanlık bir çağ” olarak değil, Bosna’nın devleti, yöneticileri, mektupları, mühürleri, yasaları ve şehirleriyle -ve kaynaklarda sıklıkla “Bosnalılar” veya “iyi insanlar” olarak adlandırılan insanlarıyla- tanınabilir bir ülke haline geldiği bir dönem olarak ele alan bir kitaptır.

 

Ansiklopediye genişlik ve sağlam bir ölçü kazandıran şey, tam da tarihi “benimseme” ihtiyacından arınmış, sakin, meraklı ve üsluptur: Bosna Orta Çağı, yani Bosna Orta Çağı, çatışma yeri değil, buluşma yeri olarak okunmaktadır.

 

 

Kitabın en önemli mesajlarından biri, genç okuyucunun her şeyden önce kaynağa bakmayı öğrenmesi gerektiğidir; bir tüzük, bir mühür, bir kayıt, bir mektup, bir eser. Ansiklopedi, isimlerin ve mekanların sürekliliğinde ısrar ederek, belgelerin Bosna sakinlerini Boşnaklar ve Bosna’yı ayrı bir varlık olarak kaydettiğini hatırlatır.

 

Aynı zamanda kitap, “bilinen gerçeklere” karşı eleştirel ama anlaşılabilir bir yaklaşımı teşvik ediyor: örneğin, “Bogomil Bosna” efsanesinin Bosna Kilisesi’ni, stećak mezar taşlarını veya daha sonraki dini süreçleri anlamaya yardımcı olmadığını ve yorumlamada ölçülülüğe ihtiyaç duyulduğunu açıkça vurguluyor.

 

Ansiklopedi açıkça belirtiyor ki, gençler okuduklarını görsel olarak deneyimlediklerinde en iyi şekilde öğrenirler; üzerinde atlı figürü bulunan bir mühür, Boşnakça bir el yazması, Hval’ın koleksiyonundan bir sayfa, fermanların detayları ve benzeri “görsel ipuçları”, söz konusu tarihi dönemi anlamanın da anahtarıdır.

 

Bu nedenle kitap, “bir solukta” okunabilecek tematik bölümlerden oluşmaktadır: “ Bosna nerede? “ sorusundan ve Kulina yasağının açıklamalarından, yöneticilere, şehirlere (Bobovac, Visoki…), orduya, dine ve günlük hayata, Boşnaklara ve stećaklara kadar – bir dönemin son, anıtsal imzası olarak.

Yazarın metin ve çizimi birleştiren becerisi ve iletişim yeteneği.

Bu baskının özel değeri, yazarın “el yazmasının bütünlüğü”nde yatmaktadır. Emir Isović sadece yazar olarak değil, aynı zamanda illüstratör, tasarım ve sayfa düzeninin de yaratıcısı olarak imzasını taşımaktadır; bu da her sayfada öykü anlatımının ritminde, grafik çözümlerin netliğinde ve karmaşık içeriğin okunabilir bütünlere kolayca aktarılmasında kendini göstermektedir.

 

Bu kombinasyonda, bu ansiklopedinin “dergi” cazibesi yatıyor; çünkü öğretmiyor, aksine konu boyunca yol gösteriyor, bunaltmıyor, aksine daha fazla okuma isteği uyandırıyor. Ve özellikle önemli olan, bir ulusun onurunun diğerini inkar ederek değil, kendi kaynaklarına ve dünyaya açık olmaya dayanarak inşa edildiğini söylemesidir.

 

Yayın kurulu, Filip Mursel Begović (baş editör) ve Mahir Sokolija’dan (yönetici editör) oluşmaktadır.

Proje faaliyetleri, Hırvatistan Cumhuriyeti Devlet Bütçesi’nden İnsan Hakları ve Ulusal Azınlık Hakları Ofisi aracılığıyla sağlanan fonlarla finanse edilmiştir.