AMASYA  BOŞNAKLARI

Hazırlayan: Şevket KOÇ- Tarih Öğretmeni ve Boşnak Tarih Araştırmacısı

Türkiye’nin Boşnakları üzerine yaptığımız seyahatta şimdi de  Amasya İli Gümüşhacıköy ilçesindeyiz. Amasya’da yaşayan Boşnaklar İlin Gümüşhacıköy ilçesinin Maden köyünde yaşamaktadır. Bu sebeple önce Gümüşhacıköy ile ilgili bilgiler verelim.

Gümüşhacıköy

Amasya iline bağlı Gümüşhacıköy Amasya ilinin en batıdaki ilçesidir. Daha önceki adı Hacıköy iken Gümüş Nahiyesi ile adı birleştirilerek Gümüşhacıköy denmiştir.
Karadeniz Bölgesi’nde, Amasya iline bağlı ilçenin Yüzölçümü 819 km karedir. Doğuda Merzifon ilçesi, güney ve batıda Çorum, kuzeyde Samsun illeriyle çevrilidir. Nüfusu 202,4 yılında 22663’tür.Arşiv kayıtlarında “Gümüş ma’a Hacıköy” olarak geçen Gümüşhacıköy, tarihte Gümüş ve Hacıköy beldelerinin birleşmesinden oluşmaktadır. Amasya’ya 70 km., Merzifon’a 18 km, Hamamözü’ne 23 km ve Osmancık’a 35 km uzaklıktadır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ilçe merkezinde ılıman ve yağışlı, yüksek kesimlerde soğuk ve kar yağışlı olarak geçer.

Boşnakların Köye Yerleşmesi
1912 -13 yıllarında meydana gelen Balkan Savaşları sırasında 72 Boşnak Rum emvâl-i metrukesinde (Rumlar tarafından terk edilen yerler) iskân edilmiştir. Hükümet Boşnak’ları Gümüş-Maden’e yerleştirmiş. Her aileye 4 dönüm yer vermiştir .Boşnaklar buraya Kolaşin,Mitrovica ve Bijelopoleden gelmişler. ,Crnagoralılar Sırplar ve Şvabalar (Avusturya) bu bölgeleri çember altına almışlar. Bu kuşatma altında yaşayamayacağını anlamışlar. İlk olarak gemiyle, Selanik üzerinden İzmir’e gelmişler. Osmanlı hükümeti Boşnaklara kalacak yerleri olamadığı için geçici olarak çadır tahsisi etmiş, bir süre burada kalmışlar. Bu sırada Yunan savaşı çıkınca Boşnakların bir kısmını Ege bölgesine ,diğerlerini Amasya’ya bir kısmını da Tokat’a göndermişler. Tokat’ta Ermeni çeteleri olduğu için buradaki Boşnaklar daha sonra Amasya’ya yerleşmiş..
Gümüşhacıköy’e bağlı Maden köyünde önceleri Ermeniler yaşarmış. Hükümet Boşnakları bu köye yerleştirmiş. Her aileye 4 dönüm yer vermiştir. Mübadele döneminde Yunanistan’dan gelen göçmenler sayesinde tütüncülüğü öğrenmiş, ekin ve mısır ekerek hayatlarını sürdürmüşler.
Maden Köyü’nde,daha önce 150 hanede ; Husoviç, Halvet, Martinoviç, Alomeroviç,Çopa, Pepiç,Kaliç,Batoviç sülaleleri yaşamış.1945 yılına kadar kendi aralarında Sjedica sohbetlerini Boşnakça yapıp memleket sohbetleri yapmışlar. Bu sayede bir çok Boşnak genci, Boşnakçayı unutmamıştır.
Osmanlı döneminde şeriata uygun olarak halk mahkemeleri kuruluyormuş. Boşnaklar bu halk meclisini Sjedica sohbetlerinde seçermiş.1945 yılına kadar Evlilikler Boşnaklar arasında yapılmış, Daha sonra bu gelenek bozulmuştur. Günümüzde Maden köyünde 15 hanede yaşayan Boşnak aile kalmıştır. Diğerleri,İstanbul,Ankara,İzmir ve Konya’ya göç etmiştir. Samsun ve Sivas Boşnakları’yla akrabalıkları vardır. Amasya Merzifon’da az sayıda da olsa Boşnaklar yaşar.

Kaynaklar:
-bosnasancak.net forum
-objektifamasya.com.tr
-http://www.amasya.gov.tr/gumushacikoy
-Gümüşhacıköy Boşnaklarından,Hacı Tahir Göztaş