BOŞNAKLAR MI SUÇLU, YOKSA 30 YILLIK AYRIŞMA PLANI MI?”

YAZAR: SÜLEJMAN ALİÇKOVİÇ

Yıllardır Balkan’da aynı plak dönüp duruyor: Bosna’da bir şey mi tıkandı? Hemen suçlu bulunur: Boşnaklar! Reform mu yapılmıyor? Boşnaklar engelliyor. Anlaşma mı çöktü? Boşnaklar bozdu. Devlet mi batıyor? Tabii ki Boşnaklar batırıyor.

Peki bir durup soğukkanlı bakalım: Neden sadece Boşnaklara bağırılıyor da Sırp ve Hırvat siyasetçilerin yaptıkları neredeyse hiç konuşulmuyor? Neden bir taraf sürekli sahne ışığının altında, diğer ikisi karanlıkta tutuluyor?

Ve o “her şeye Boşnaklar suçlu” diye geveleyip duran iyi niyetli (!) arkadaşlara da iki soru:

• Neden hep onlar suçlu biliyor musunuz? Çünkü en kalabalık halklar. En kalabalığı hedef yapmak en kolay iştir.

Şimdi taraftar gözlüklerini çıkarıp gerçeklere bakalım:

• Sırp siyasetçiler 30 senedir devleti içten içe çökertiyor: kurumları kilitle, inkâr et, her gün “ayrılıyoruz” diye tehdit savur.
• Hırvat siyasetçiler “biz hep mağduruz” diye ağlayıp duruyor, üçüncü entite diye tutturmuş, özel statü peşinde.
• Boşnak siyasetçiler de çoğu zaman bu oyuna fark etmeden çanak tutuyor; kimlik kavgalarını körüklüyor, yanlış tepkiler verip tam da devletin tıkanmasını isteyenlere malzeme veriyor.

Yani olay üç taraflı. Hiçbiri masum değil, hiçbiri de tek başına şeytan değil. Ama adil olmak lazım: sadece bir tarafı suçlu gösterip diğerlerinin çok daha ağır numaralarını halının altına süpürmek hem ayıp hem de tehlikeli.

Boşnaklar “rahatsız ediyor” sadece çünkü en çoklar. En büyük hedef tahtası onlar. Gerçekte ise devletin asıl kilitlendiği yerler Sırp ve Hırvat elitlerin bilinçli tercihleri, Boşnakların sözde “üniter devlet” hayalleri falan değil.

Gelelim şu yıllardır ortalığı karıştıran “Bosanac-Boşnjak” muhabbetine…

İşin aslı çok basit: Boşnjak = etnik kimlik Bosanac = vatandaşlık, ülke kimliği Arada hiçbir çelişki yok. Avrupa’nın her yerinde var: Fransız da olursun Breton da, İspanyol da olursun Katalan da. Sadece Bosna’da bu normal şey siyasi silaha çevriliyor. Neden? Çünkü siyasetçiler halkın kafasının karışık kalmasını istiyor.

Bir düşünün: İnsanlar “Ben Müslüman Bosnalıyım”, “Ben Boşnak Bosnalıyım”, “Ben Sırp Bosnalıyım” demeye başlarsa ne olur? Siyasetçilerin en büyük korkusu gerçekleşir: Millet etnik kafeslerden çıkar, vatandaşlık bilinci yükselir, kilit mekanizmaları çöker, devlet çalışmaya başlar. Onun için “Bosanac” kelimesi bile şeytanlaştırılıyor.

Oysa gerçek şudur: Boşnaklar yarın sabah “tamam, normal vatandaşlık devleti yapalım” der. Ama önce Sırplar ve Hırvatlar da buna “tamam” demeli. Bir taraftan “vatandaşlık devleti” deyip öbür taraftan “ayrılacağız” ya da “üçüncü entite istiyoruz” diye tutturamazsın. Üç başlı ejderha gibi sistem olur: herkes kendi tarafına çeker, devlet çöker, faturayı halk öder.

“Bosanac” olmak ne Boşnaklığı, ne Sırplığı ne Hırvatlığı tehdit eder. Tehdit eden şey kötü siyaset, küçük hesaplar, korku pompalamak ve yalan hikayelerdir.

Bosna’yı “Bosanac” lafı değil, kavgayı ödüllendiren, barışı cezalandıran sistem batırıyor.

Çok basit bir gerçek var: Üç taraf da “kimse kimliğini kaybetmeyecek ama kimse kimlik hapishanesinde de tutulmayacak” derse, Bosna yarın sabah normal, işleyen, Avrupa’nın bir parçası olur.

O gün gelene kadar “suçlu Boşnaklar” masalı sadece siyasi duman perdesidir.

Son söz “Bosanac”çı kardeşlere: Önce Sırpları ve Hırvatları ikna edin, Boşnaklar ertesi sabah kabul eder. Kolayı en sona bırakmayın