Sosyalist Yugoslavya Dönemi Müslüman Goranilerin Türkiye’ye Göçürülmesi
Sosyalist Yugoslavya dönemi, Müslüman nüfus Goranilerin Türkiye’ye göçürülmesi …
(Goralılar veya Goraniler, çoğunlukla Kosova, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya topraklarının kesiştiği coğrafyadaki Gora bölgesinde yüzyıllardır yaşayan bir Müslu.an halktır.)
Mülkleri yok pahasına satılmasının ardından vatandaşlıkları da iptal edildi ve Yugoslavya’da kalan akrabalarını ziyaret etmelerine ancak Türkiye’ye gittikten ve Türk vatandaşları olduktan 20 yıl sonra izin verildi.
Federal Cumhuriyet Makedonya’nın komünist lideri Lazar Koliševski, “Türklerin” göçürülmesi planının ana savunucusuydu.
Sözde “kardeşliği ve birliği” savunan devletin komünist maskesi takmış faşist yöneticileri katliamlar vecsoykırimla yok edemedikleri kendilerinden olmayanları götürerek etnik temizlik yapıyorlardı.
VESİKA (TEMINAT MEKTUBU, DAVETİYE)
Vesika, teminat mektubu veya davetiye resmi belgelerine verilen isimdir ve Gora dahil Sosyalist Yugoslavya’dan (Bosna Hersek, Kosova, Sancak) göçürülenlerin vatandaşlıktan çıktıktan sonra aldıkları belgeye denir.
“Čekajet vesike (vesike bekleyenler” veya “im došlje vesike za Tursko (Turkiye için vasikeleri gelenler)”,
20. yüzyılın ortalarında Gora sakinlerinin ve Yugoslavya’nın Müslüman nüfusunun (Bosna, Kosova, Sancak) konuşmalarında kullanılan en yaygın ifadeler idi.
Paylaşımdaki fotoğraf, bir Gorani ailesinin aldığı Vesika örneğidir.
“Vesika” almanın ilk durağı Makedonya’ydı, çünkü bu federal cumhuriyette vatandaşlıktan çıkmak tasaralarına göre, bünyesinde Türk azınlık olduğundan en kolayıydı.
Resmi olarak: YABANCILAR İÇİN PASAPORT anlamı a da gelen Vesika, vatandaşlıktan çıkarıldıktan sonra alınıyordu ve üç ay geçerliydi.
Aynı belgede, aile üyelerine ilişkin temel bilgilerin yanı sıra, Yugoslavya’nın tek seferlik çıkış vizesi (Kalkandelen İçişleri Bakanlığı’nda verilmiş), dört günlük Yunanistan transit vizesi (Üsküp’teki Yunanistan Konsolosluğu’nda verilmiş) ve Türkiye giriş vizesi (sınır kapısında verilmiş) de yer alıyordu.
Mülkün bedavaya satılmasının ardından (Gora, Makedonya), üzerinde “vatandaşlık yok” yazan tek kullanımlık “vesika” aldılar ve Yugoslavya’yı ziyaret etme hakkını ancak yeni vatanlarında (Türkiye’de) 20 geçirdikten sonra elde ettiler.
“Vesika”yı aldıktan sonra demiryolu ile Povardarj’dan Selanik’e, oradan da mola vererek İstanbul’a giden yol. Bulgaristan üzerinden geçen rota, daha kısa olmasına rağmen, gergin Yugoslav-Bulgar ilişkileri nedeniyle altmışlı yılların ortalarına kadar imkansızdı.
Kaynaklar: Kruševo i Gora Kroz Historiju ve Suljo Cikotić paylaşımı.
NUSRET SANCAKLI
