Bulgaristan Türklerinde Güzel Bir Gelenek: Sac Kokutmak
Bulgaristan Türkleri’nin ibadet hükmünde saydıkları bir gelenek “SAC KOKUTMAK”tır. Arefe günü, bayramlarda, kandil akşamları, Perşembe akşamları, cenaze akşamı, yedisinde, kırkında, ellikisinde, ölüm yıldönümlerinde, ölmüş ataların ruhları için yağda pesmet pişirilir, Türk/Bulgar ayırt etmeksizin tüm komşulara dağıtılır. Halk rivayetlerine göre o günlerde ölmüşler evin etrafında dolaşır ve kızartılmış yağın kokusunu aldıkça, hatırlandığını anlar, ölmüşlerimizin ruhları bu kokuyu alınca huzura kavuşur, unutulmadıklarını anlarlar. O akşam dualar edilir, bilmeyenler hocalara okuturlar.
Bulgaristan’da yaşayan Türkler asırlardan bu yana arife günü yemeği hazırlıyor. Börekler, sarmalar, baklava ve tatlılar hazırlıyor. Şekerler, kahveler, çikolatalar temin edilir. Evin erkeği ise, bayram günü gezen çocuklara vermek üzere, bozuk paraları hazırlar, herkes bir bekleyiş içine girer.
Arefe günü her Türk evinde “saç kokutulur”. Bir tepsiye konulan hamurlar, kapı kapı gezilir ve komşulara dağıtılır. Genelde evin genç kızları veya çocuklarının komşulara ve yakınlara dağıttığı pesmetler karşılığında ise şeker ikram edilir.
Bayram sabahına kadar dualar devam eder. Kabir ziyaretlerimiz de Bayramın ilk günü yapılır. Erkekler Bayram namazından sonra kabir ziyaretine giderler, kadınlar ise daha sonra gün içinde bunu yaparlar.
Eski Türklerden günümüze kadar binlerce yıldır “yağ kokutma” geleneği sürmektedir. Türkler Gök Tanrı’nın rızasını kazanmak için kandil ve arefe günleri ile cenaze sonrası pişi/lokma pişirirler. Özellikle pesmet, Anadolu’muzda ve Balkanlar’da farklı isimnlerle anılmaktadır: Pişi, bişi, kabalka, lokma, mekik, lokum, pesmet (kıygaşa) adları görülmektedir; ancak “ne için yapıldığı” sorusu sorulduğunda amacın aynı olduğu görülmektedir…
– Kolaç/Kolacz (Bulgaristan/Romanya/Macaristan ve göçmenleri)
– Pesmet/Peksimet (Bulgaristan ve göçmenleri)
– Kabalka (Lüleburgaz)
– Külür (Buca)
– Keçi patisi/ayağı/bacağı (Tatlı da oluyor bu)
– Pazlamaç (Yeni Cuma BG)
– Langoş (Macaristan)
– Kartoloş (Deliorman)
– Pişi Kolacı (Varna)
– Dible (Deliorman)
– Poniçka (Şumnu)
– Çörek (Kırcaali, Gümülcine)
– Kuluk pişi (İskeçe)
– Gödek (Çanakkale)
– Pufkis (Silivri)
– Bunuelos (Selanik Seferadları)
– Mekica (Makedonya)
-Akıtma-Saray/Makedonya
-Peksimet/pesmet-Mostar/Deliorman/Razgrad
-Poniçka-Bulgaristan
-Açaç-Abhaz
-Şelame/çaş-Çerkez
-Mekik-Malkara
-Hamurişi-Malatya
-Çörek-B.Trakya
-Kuluk-Drama
-Petula-Arnavut
-Pişiçina-Torbeş
-Uştipak-Boşnakça
-Zilihta/Ziliftar/Çırıhta/Cırıta-Trabzon/Beşikdüzü
-Piriganisa-Makedonya
-Gödek-Çan
-Lokom/lokum-Prizren/Üsküp/Saraybosna
-Pogaçiçe-Sırbistan
-Dible-Deliorman
-Bunuelos-Seferad Yahudi
-Pufkis-Silivri (Patriyot)
-Çanakkale: Gödek, Eskişehir: Pesmet,
-Kırşehir: Çıgırtma,
-Adana: Feyşet,
-Kırım: Kıgaça,
-Kastamonu: Hamur
-Adıyaman: Klur-Glur
-Trabzon: Zirihta-Ciriğda
-Trakya: Mekik-Kolaç
Bazı yerlerde de LOKMA, TAVA ÇÖREĞİ PİŞİ derler…
Kaynak: https://www.facebook.com/groups/141191241275456/
