Fatih Köprüsü’nün Asırlara Uzanan Hikâyesi
Lim Nehri üzerindeki köprüye dair ilk kayıtlar, Prijepolje’den bahsedilen en eski dönemlere kadar uzanmaktadır. Çünkü nehrin sol kıyısından Prijepolje’ye ulaşmak isteyenlerin bu köprüden geçmesi gerekiyordu. 18 Ekim 1413 tarihli Dubrovnik belgelerinde, “Eğer Lim Nehri geçilemezse, mallar Prijepolje’de boşaltılacaktır” ifadesi yer almaktadır. Bu kayıt, Lim Nehri’nin o dönemde köprü aracılığıyla geçilmesinin alışılmış bir durum olduğunu göstermektedir.
Yazan: Dr. Nadir Dacić
Şarampovo’da Lim Nehri üzerindeki köprüden, 1485 yılında Hersek Sancağı için hazırlanan ayrıntılı tahrir defterinde de söz edilmektedir. Bu kayıtta, “Fatih Sultan Mehmed tarafından yaptırılan Lim Nehri üzerindeki köprünün bakımından 11 Hristiyandan oluşan bir topluluk sorumludur” denilmektedir.
1550 yılında Katarina Zena’nın yazılarında Lim Nehri üzerinde ahşap bir köprüden bahsedilirken, 1580 yılında Prijepolje’ye gelen Pavle Kontarini, burada konakladığını ve “köprünün yıkılmış olması nedeniyle nehri tekneyle geçmek zorunda kaldıklarını” kaydetmiştir.
Türk seyyahı Evliya Çelebi de 1664 tarihli Seyahatnamesi’nde bu köprüden “Fatih Köprüsü” olarak söz eder. Ayrıca, İbrahim Paşa Vakfı’nın gelirlerinden bir kısmının köprünün bakım ve onarımına ayrıldığını belirtir.
Yaklaşık iki asır sonra, 1853 yılında Lim Nehri üzerinde yeni inşa edilmiş ahşap bir köprüden bahsedilmektedir. Bu köprü, Osmanlı askerî garnizonu tarafından korunuyordu.
Ancak bu köprü, Osmanlı ordusunun Prijepolje’de yeni bir köprü inşa ettiği 1886 yılına kadar hizmet verdi. Bölgenin en büyük sellerinden biri ise 1896 yılında yaşandı. Tam 40 gün boyunca aralıksız yağan yağmurlar sonucunda Lim Nehri taştı; köprüyü ve çok sayıda evi sürükleyip götürdü. Nehrin yukarı kesimlerinde bulunan bütün evler yıkılırken, taşkın suları Prijepolje’nin çarşısına kadar ulaştı.
Yeni köprü inşa edilinceye kadar, nehir geçişi bugün Rajić ailesinin evinin bulunduğu noktada kurulan geçici iskelelerle sağlandı.
Bu köprü, 1908 yılına kadar hizmet vermeye devam etti. Aynı yıl, bugünkü taş ayaklar üzerine yeni bir köprünün inşasına başlandı. Ancak yeni köprüde korkuluk bulunmuyordu.
Köprü, 1915 yılına kadar ayakta kaldı. Ancak Avusturya ordusunun Prijepolje’ye girmesi ve Sırp ile Karadağ ordularının bölgeden çekilmesi sırasında yıkıldı.
Daha sonra, Avusturya-Macaristan yönetiminden kurtuluşun ardından ve Prijepolje’nin Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı’na katılmasıyla birlikte, 1915 yılında yıkılan ve yakılan köprü, 1920 yılı civarında yeni krallık yönetimi ve yerel belediye tarafından yeniden inşa edildi.
1900’lü Yıllarda Fatih Köprüsü
1908 yılında yapılan köprü, günümüzde de kullanılan taş ayaklar üzerine ahşaptan inşa edilmiş ve önceki köprülerin mimari tarzını sürdürmüştür. Bu haliyle 1943 yılına kadar varlığını koruyan köprü, 4 Aralık 1943 tarihinde gerçekleşen ünlü Prijepolje Muharebesi sırasında hasar görmüştür.
Ardından, 1944 yılında Müttefik kuvvetlerin Prijepolje’yi bombalaması sırasında tamamen yıkılmıştır.
Fatih Köprüsü, bugünkü görünümüne ise 1948 yılında kavuşmuştur. 1908’den kalma taş ayakların yüksekliği bir miktar azaltılmış, üzerlerine onlarca ton beton ve çelik yerleştirilmiş, ayrıca beton korkuluklar ile yaya kaldırımı inşa edilmiştir. Böylece köprü, günümüzdeki sağlam ve modern görünümünü kazanmıştır.
Kaynak: https://sandzacke.rs/bosnjaci/kulturna-bastina/cuvala-ga-turska-vojska-fatihov-most-u-prijepolju/
