Osmanlı’nın Batı Ucundaki Son Minare: Drniš

Bugün Hırvatistan sınırları içinde kalan Dalmaçya Zagora bölgesindeki Drniš kasabasında, yaklaşık 400 yıllık bir Osmanlı minaresi hâlâ ayakta durmaktadır.

 

Bu minare, Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa kıtasında korunmuş en batıdaki minaresi olma özelliğini taşır.

Beş Camili Bir Osmanlı Kasabası

Osmanlı döneminde Drniš’te beş cami bulunuyordu. Bu camilerde Müslüman Boşnaklar ve Osmanlı Türk görevlileri ibadet ediyordu. Günümüzde bu beş minareden yalnızca biri ayakta kalmıştır.

Drniš, 16. yüzyılda Osmanlı hâkimiyetine girmiş ve 1522–1683 yılları arasında Krçko-Liçka Sancağı ile Bosna Eyaleti’nin bir parçası olmuştur. 1715’te Osmanlıların bölgeyi geri alma girişimleri ise başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

Evliya Çelebi’nin Drniš Tasviri

Evliya Çelebi’ye göre Drniš, o dönemde 200–300 haneli, kasaba statüsünde bir yerleşimdi. Skradin kadısına bağlı bir naib bulunuyor; kasabada kale, su şebekesi, köprüler, beş cami, okullar ve bir saat kulesi yer alıyordu.

 

Yıkım ve Ayakta Kalan Tek İz

Venedikli komutan Leonardo Foscolo, Osmanlı dönemine ait yapıların büyük bölümünü yıktırdı. Bu yıkımdan yalnızca minare ve Halil Hoca Camii kurtuldu. Halil Hoca Camii, Katolik Fransiskenlere bağışlanarak yıkımdan korunmuş ve daha sonra Aziz Ante Kilisesi’ne dönüştürülmüştür.

Camiye bitişik olan ve muhtemelen 16. yüzyılda inşa edilen minarenin yalnızca alt bölümü günümüze ulaşmıştır; şerefe ve üst kısmı kayıptır. 1708 tarihli Drniš haritasında, minarenin tepesinin yıkılmış hâli açıkça görülmektedir. Bu hasar, Venedik-Osmanlı çatışmalarının bir sonucudur.

Coğrafya ve Doğal Güzellikler

Drniš, Šibenik ile Knin arasında, Zagora’nın kalbinde yer alır. Promina ve Moseć dağları, Petrovo Polje’ye açılan Drniška vrata geçidini oluşturur. Čikola Nehri, Čavoglava yakınlarında doğar ve Petrovo Polje boyunca akar.

1146 metre yüksekliğindeki Promina Dağı’ndan, Visovac Adacığı, Roški Slap ve Skradinski Buk gibi Krka Nehri’nin eşsiz manzaraları izlenebilir.

 

Avrupa’nın En Batıdaki Osmanlı Minaresi

Yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki bu ince taş yapı, özenle kesilmiş taşlardan inşa edilmiştir. Bu minare,

• Dalmaçya’da korunmuş tek Osmanlı minaresi,

• Hırvatistan’da Osmanlı döneminden günümüze ulaşan tek minare,

• Avrupa kıtasında Osmanlılar tarafından inşa edilmiş ve korunmuş en batıdaki minare olarak kabul edilmektedir.

Bu yapı yalnızca bir mimari kalıntı değil, Doğu ile Batı’nın kesiştiği çok katmanlı bir tarihin sembolüdür.

Cami Temelleri Üzerindeki Kilise

Aziz Ante Kilisesi, eski Halil Hoca Camii’nin temelleri üzerine inşa edilmiştir. Yapı zamanla genişletilmiş ve bir çan kulesi eklenmiştir. Buna rağmen, dikkatli bakıldığında İslami mimariye ait izler hem cephede hem de iç mekânda hâlâ görülebilmektedir. Bu yönüyle yapı, iki inancın iç içe geçtiği nadir örneklerden biridir.

 

Bugünkü Drniš

Günümüzde Drniš’in merkezinde, birbirine çok yakın mesafede:

• Bir Ortodoks kilisesi,

• Bir Katolik kilisesi,

• Bir caminin temelleri,

• Bir Osmanlı minaresi,

• Ve ortaçağ Drniška Kalesi’nin kalıntıları bulunmaktadır.

Zengin mutfağı ve Roški Slap, Visovac, Meštrović Otavice gibi doğal ve kültürel güzelliklere yakınlığıyla Drniš, sadece bir geçiş noktası değil; tarihin sokaklarda yaşandığı özgün bir destinasyondur.

Not

İlginçtir ki, ayakta kalan bu tek minarenin restorasyonuna yönelik bazı girişimler çeşitli nedenlerle kabul edilmemiştir.

KAYNAK: NUSRET SANCAKLI FACEBOOK SAYFASI